متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 10 صفحه 225

تشریح المسائل

حاصل مطلب در «و قد یفصل فیها ...» چیست؟

بیان تفصیلی است که صاحب فصول در این مقام قائل شده است، مبنی بر اینکه:

گاهی تاریخ حدوث یکی از کریت و ملاقات کاملا معلوم و معین است و لکن دیگری مجهول است.

فی المثل:

1- یک وقت می دانیم که این آبی که در اختیار داریم، در روز جمعه به حدّ کرّ رسیده است.

و لکن نمی دانیم که آیا تا آن زمان ملاقات حاصل شده بود یا نه؟

در اینجا می گوییم: الاصل، عدم تقدّم الملاقاه علی الکرّیه، یعنی اصل این است که:

آن موقعی که کریت وجود یافت، ملاقاتی نبود، در نتیجه این آب پاک است.

چرا که ملاقات بعد از کریت مؤثر نیست و موجب انفعال نمی شود.

2- یک وقت هم تاریخ ملاقات این آب در روز پنج شنبه با نجس ملاقات کرد و لکن نمی دانیم که تا آن روز کرّ شده بود یا نه؟

در اینجا می گوییم: الاصل، عدم تقدّم الکریه علی الکریه، یعنی اصل این است که:

قبل از ملاقات این آب با نجس، کرّیتی وجود نداشته است، در نتیجه این آب نجس است. چرا که ملاقات قبل از کریت مؤثر است.

پس مراد از «و قد یجهل التاریخان بالکلیه ...» چیست؟

این است که: گاهی هم کریت آبی که در اختیار ماست مجهول است و هم ملاقات آن با نجس.

در اینجا چه باید کرد؟

صاحب فصول می فرماید اگر تاریخ کریت و ملاقات هر دو مجهول باشد، باید دو اصل جاری نمود:

1- الاصل عدم تقدّم الکریه علی الملاقاه.

2- الاصل عدم تقدّم الملاقاه علی الکریه.

به عبارت دیگر: اصل عدم تقدّم هریک نسبت به دیگری قابل جریان است، چنانکه اصل تأخّر هریک به معنای حدوث آن در زمان حدوث دیگری قابل جریان است.