متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 10 صفحه 331

1- التحریر 2: 138.

2- اللمعه: 235، و الروضه البهیّه 7: 33.

3- مفتاح الکرامه 7: 23- 22.

ترجمه

مناقشه محقّق سبزواری صاحب کفایه الاحکام بر فتوای مذکور

بله (فتوای مشهور را دیدیم و لکن) محقّق سبزواری صاحب کفایه در این مطلب که مالک به خاطر (بردن) انتفاع، حق تصرّف دارد، با وجود اعتراف به اینکه این جواز تصرّف فتوای مشهور است، مناقشه کرده است، (و وجه مناقشه ایشان) به سبب معارضه عموم قاعده تسلّط با عموم قاعده نفی ضرر است، و لذا در کفایه فرموده است:

جواز تصرّف مالک در ملکش، در جایی که ضرر کردن همسایه، ضرری فاحش است مشکل است، مثل اینکه:

اگر در ملک خودش چاه فاضلابی حفر کند، چاه آب همسایه به واسطه نفوذ آن فاسد و ضایع می شود.

و یا اینکه آهنگریش را در عداد وصف مغازه های عطاری (یعنی داروخانه ها) قرار دهد، و یا اینکه خانه اش را دبّاغی و یا آشپزخانه قرار دهد.

اعتراض به اشکال محقق سبزواری به متابعت از صاحب ریاض

و اعتراض شده است به این مناقشه جناب سبزواری با استشهاد به بیان صاحب ریاض به چیزی که حاصل آن عبارتست از اینکه:

تأمّل و استشکال پس از اطباق و اجماع منقول و محصّل اصحاب و (وجود) خبری که به آن عمل شده است، بلکه متواتر است، یعنی انّ النّاس مسلّطون علی اموالهم (در تقدیم جانب مالک)، معنا ندارد.

و اخبار اضرار (نیز) علاوه بر ضعف سندی بعضیشان، و عدم توانایی بعضیشان در مقابله با این و این ادلّه (یعنی الناس مسلطون ...)، برآن صورتی حمل می شود که هدف مالک جز ضرر زدن به غیر نیست. بلکه در این اخبار اضرار، همچون خبر سمره، اشاره ای است به این مطلب که انّک رجل مضار.

سپس معترض می گوید:

به فرض که در اینجا قاعده لا ضرر، با قاعده تسلّط تعارض و اصطکاک داشته باشند، و لکن (تعارضشان تعارض عام و خاصی نیست که مثلا ما بگوییم: النّاس ... عام است و لا ضرر خاصّ