متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 10 صفحه 84

مشروط به شروطی هستند که به هنگام التفات و توجّه او به آنچه که اجمالا از واجبات مطلقه و مشروطه می داند، مفقودند. به دلیل استقرار بنای عقلاء در مثال طوماری که (در بحث های قبلی) گذشت، بر اینکه در مذمت بر ترک تکالیفی که در آن طومار مسطور است بین مطلقه و مشروطه فرقی نمی گذارد.

این بود خلاصه و حاصل سخن نسبت به عقاب جاهلی که مقصّر است و تارک فحص است و مطابق با برائت عمل می کند.

آیا عمل صادره از جاهل صحیح است یا فاسد؟

و امّا (اینک) سخن در حکم وضعی است، و حکم وضعی، همان (تعیین) صحت و درستی و یا عدم صحّت و فساد عمل صادر شده از جاهل است.

بنابراین: کلام در اینجا یک بار در رابطه با معاملات (جاهل مقصّر) است، و بار دیگر در عبادت (او).

تشریح المسائل

حاصل مطلب در «لکنّ الانصاف ...» چیست؟

این است که: جناب شیخ پس از ذکر دیدگاه های مختلف، همراه با تبیین و شواهد تأییدکننده نظریّات آنان می فرماید:

1- رأی منصفانه این است که: ادلّه وجوب فراگیری و علم آموزی ظهور در این دارند که فراگیری واجب غیری است. و به تعبیر دیگر این ادلّه تحصیل علم، ظهور در طلب غیری و وجوب مقدّمی دارند، نه نفسی.

2- علاوه برآن، روایاتی که در وجوب اصل تفحّص از تحصیل حکم شرعی یا کسب اطمینان به برائت از آنکه قبلا گفته آمد، ظهور در این دارند که مؤاخذه و کیفر بر مخالفت با حکم شرعی می باشد و نه بابت فراگرفتن.

به عبارت دیگر: این اخبار دلالت می کرد بر اینکه شخص به خاطر خود مخالفت واقع یعنی ترک واجب واقعی و انجام حرام واقعی مؤاخذه می شود و نه به خاطر ترک تعلّم، و لذا این اخبار را نمی توان حمل کرد بر وجوب نفسی تعلّم.

مراد از «و یمکن ان یلتزم حینئذ ...» چیست؟