متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 193

1- لم ترد« و هذا هو الذی- شرح الوافیه» فی« ه»، و کتب فوقها فی( ص):« زائد». و انظر شرح الوافیه( مخطوط): 339.

2- لم ترد« التفصیل- إلی- دون الثانی» فی( ظ)، و ورد بدلها:« التفصیل بین الکلّی التکلیفی الغیر التابع للحکم الوضعی و غیره، فلا یعتبر فی الاوّل».

فشکّ فی الغایه له، و بین غیره، فیعتبر فی الاوّل دون الثانی، کما هو ظاهر المعارج.(1)

العاشر: هذا التفصیل مع اختصاص الشک بوجود الغایه، کما هو الظاهر من المحقّق السبزواری فیما سیجی ء من کلامه.

الحادی عشر: زیاده الشکّ فی مصداق الغایه من جهه الاشتباه المصداقیّ دون المفهومیّ، کما هو ظاهر ما سیجی ء من المحقّق الخوانساری.

ثمّ إنّه لو بنی علی ملاحظه ظواهر کلمات من تعرّض لهذه المسأله فی الاصول و الفروع، لزادت الاقوال علی المذکور بکثیر،(2) بل یحصل لعالم واحد قولان أو أزید فی المسأله، الّا أنّ صرف الوقت فی هذا ممّا لا ینبغی.

ترجمه

(اقوال در حجیّت استصحاب)

اشاره

1- قول (مرحوم آخوند و جناب مظفر) در حجیّت مطلق استصحاب (در برابر تفاصیل بعدی)

2- قول (مرحوم سید مرتضی و صاحب معالم (ره)، در عدم حجیّت استصحاب مطلقا.

3- قول (پیروان ابو حنیفه و شریف العلماء به پیروی از صاحب ریاض از علمای شیعه) در تفصیل بین (امور) عدمی و (امور) وجودی (بدین معنا که در امور عدمیّه یجری و در امور عدمیّه لا یجری).

4- قول (محقّق خوانساری) در تفصیل بین امور خارجیه (یعنی موضوعات) و بین حکم شرعی مطلقا چه کلّی و چه جزئی، که جریان استصحاب در موضوعات خارجیه معتبر نمی باشد (و لکن در احکام شرعیّه جاری و معتبر است)

5- قول (جمعیت اخباریین) در تفصیل بین حکم شرعی کلّی و بین موضوعات خارجیه که