متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 24

1- الوسائل 1: 157، الباب 1 من أبواب نواقض الوضوء، الحدیث 6، و انظر الخصال: 609- 637.

2- العقد الطهماسبی( مخطوط): الورقه 28.

3- الذخیره: 44 و 115- 116.

4- مشارق الشموس: 76 و 141- 142.

5- کما فی الحدائق 1: 142- 143، و الفصول: 370، و القوانین 2: 55.

6- السرائر 1: 62.

(استصحاب از اصول عملیّه است)

سپس شیخ (ره) می فرماید: از آنجا که مختار ما همان قول اوّل است، استصحاب را در ردیف اصول عملیّه ای ذکر کردیم که (از جانب شارع مقدس) برای موضوعاتی با وصف مشکوک الحکم بودنشان مقرر شده اند، و لکن ظاهر کلمات و عبارات بیشتر علماء مثل شیخ طوسی و سیدین و فاضلین و شهیدین و صاحب معالم این است که: استصحاب حکمی عقلی (و از امارات ظنیه) است، و لذا احدی از این حضرات به خبری از اخبار (همچون لا تنقض الیقین ...) تمسّک نمی کنند.

بله، جناب شیخ طوسی در عدّه به خاطر کمک (و تایید) قائل به حجیّت استصحاب، روایتی را ذکر کرده است که از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله نقل شده است به اینکه:

- شیطان ...

سپس جناب شیخ انصاری می فرماید: تعجّب آور این است که: جناب طوسی تمسّک کرده است به این خبر ضعیف که اختصاص دارد به مورد خاص و تمسّک نکرده است به اخبار صحیحه ای که عام اند و در حدیث اربعمائه، از ابواب علوم شمرده شده اند.

و اولین کسی که من یافتم که او به این اخبار تمسّک کرده است، پدر شیخ بهائی است در مطالبی که در عقد طهماسبی از او حکایت شده است و صاحب ذخیره و شارح دروس از او تبعیّت کرده اند و سپس در میان علمائی که متاخر از این حضرات است شایع شده است.

بله، چه بسا از عبارات جناب حلّی در سرائر، اعتماد او به این اخبار نیز روشن می شود، آنجا که از استصحاب نجاست آبی که متغیّر است پس از زائل شدن تغییرش از جانب خودش به عدم نقض الیقین الا بالیقین. و این عبارت، ظهور در این دارد که استصحاب از اخبار اخذ شده است.

***

تشریح المسائل

* مقدمه بفرمائید ادله احکام شرعیّه بر چند قسم اند؟

بر دو قسم اند: 1- ادله اجتهادیه 2- ادله فقاهیه و یا اصول عملیه

ادله اجتهادیه عبارتند از اموری که علما و یا ظنا طریق الی الواقع اند مثل نصوص قرآنیّه، سنّت متواتره، ظواهر و ...

مراد از احکام واقعیه، آن احکامی است که با قطع نظر از علم و یا جهل مکلّف برای ذوات