متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 247

خارج پس از بول مقداری از ذرات و اجزاء آن در مخرج می ماند و چنانچه استبراء نشود، خود به خود خارج خواهد شد، و این غلبه موجب ظنّ به بولیت خواهد شد، و لذا حضرات ظاهر حال را که ظن آور است بر اصل مقدم داشته اند.

2- اینکه در رابطه با غساله حمام جماعتی حکم به نجاست کرده اند بدین معنا که به استصحاب طهارت و یا قاعده طهارت اعتنائی نکرده اند، و لذا باز هم از باب تقدیم ظاهر حال بر اصل که غالبا بدنها نجس است و این سبب ظنّ به نجاست غساله می شود و جای جریان اصل نمی باشد.

3- اینکه اگر مسلمانی نماز میت بخواند و ما شکّ کنیم که آیا صحیح خواند تا اینکه اشتغال ذمّه از ما برداشت شود یا خیر؟

در اینجا نیز از باب تقدیم ظاهر بر اصل گفته اند که جای استصحاب نیست، چرا که ظاهر حال مسلمان نشانگر صحت عمل اوست.

- و امّا کبرای کلّی آن استقراء این است که:

چنین استقرائی مفید یقین بوده و حجیّت دارد و بلکه باید گفت که اگر استقراء در باب بیّنه در موضوعات مفید یقین باشد، در ما نحن فیه به طریق اولی مفید یقین است. چرا؟ زیرا در باب بیّنه ماده نقض دارد و آن نقض به باب شهادت بر زنا است که باید چهار شاهد عادل شهادت دهند و دو شاهد کافی نیست.

مع ذلک در آنجا استقراء را مفید قطع دانسته اند، پس در ما نحن فیه که یک ماده نقض هم ندارد بطریق اولی استقراء یقین آور است.

***