متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 316

1- الوسائل 5: 318، الباب 8 من أبواب الخلل الواقع فی الصلاه، الحدیث 3.

2- و هی موثّقه إسحاق بن عمّار الآتیه فی الصفحه 66.

3- « هذا» من بعض النسخ لکن شطب علیها، و المناسب إثباتها.

4- کذا فی النسخ، و لکن فی روایتی الوسائل و التهذیب بدل« صنعته»:« فعلته».

5- الوسائل 5: 318، الباب 8 من أبواب الخلل الواقع فی الصلاه، الحدیث 3.

6- منهم السید الطباطبائی فی الریاض 4: 240، و المحقّق النراقی فی مستند الشیعه 7: 146، و صاحب الجواهر فی الجواهر 12: 334، و أشار إلیه المحقق فی المعتبر 2: 391، و العلّامه فی المنتهی( الطبعه الحجریه) 1: 415- 416، و الحرّ العاملی فی الوسائل، ذیل موثقه إسحاق بن عمّار.

7- مثل: موثّقه اسحاق بن عمّار الآتیه فی الصفحه 66، و مثل: المروی عن قرب الإسناد:« رجل صلی رکعتین و شکّ فی الثالثه، قال یبنی علی الیقین ...»، انظر الوسائل 5: 319، الباب 9 من أبواب الخلل الواقع فی الصلاه، الحدیث 2.

ترجمه

(استدلال به صحیحه ثالثه زراره در حجیّت استصحاب در شکّ در رافع)

اشاره

و از جمله این احادیث (که در حجیّت استصحاب در شکّ در رافع) بدانها استدلال شده است صحیحه ثالثه زراره است که امام در پاسخ به سؤال او می فرمایند: دو رکعت نماز ایستاده همراه با چهار سجده (در هر رکعت دو سجده) بجای آورده درحالی که این دو رکعت را باید با فاتحه الکتاب بخواند (یعنی 2 رکعت نماز احتیاط)، سپس تشهد بخواند و نماز را تمام کند و چیزی بر ذمّه او نیست (یعنی که وظیفه شرعی را انجام داده است)

سپس خود امام علیه السّلام فرمودند: و اگر شخص نمازگزار میان رکعت سوّم و چهارم شکّ کند، باید قیام کند و یک رکعت دیگر بدان بیفزاید، آنگاه چیزی بر ذمّه او نیست.

سپس فرمودند علیه السّلام به اینکه: و نباید یقین را با شکّ بشکند، و نباید شکّ را داخل در یقین بکند، و نباید شکّ را با یقین مخلوط کند، بلکه باید شکّ را با یقین بشکند و باید عمل را با یقین تمام کند، و باید بنا را بر یقین بگذارد، و نباید در هیچ حالی از حالات به شکّ اعتنا کند.

سپس شیخ می فرماید: فاضل تونی در وافیه برای اثبات حجیّت استصحاب به این حدیث تمسّک کرده اند،(1) که در تمسّک به این صحیحه تامل وجود دارد، چونکه اگر مقصود از جمله (قام فاضاف الیها اخری)، این باشد که بعد از رکعت مردّد میان سوّم و چهارم، بدون سلام دادن برخاست و رکعت چهارم را اقامه کرد، محصول پاسخ امام علیه السّلام این است که: بنا را بر اقلّ بگذارد.

این پاسخ مخالف مذهب امامیّه و موافق با مذهب اهل سنّت است، و با ظهور فقره اوّل که فرمودند: یرکع رکعتین بفاتحه الکتاب، مخالف است. ظاهر این فقره با ذکر فاتحه، قرینه است بر اینکه دو رکعت جداگانه را اراده کرده است، یعنی نماز احتیاط.

و لذا مقصود این است که بعد از رکعت مردّد، برخاست و رکعت مستقله اقامه نمود، چنانکه مذهب امامیّه برآن است.

(احتمال دوم)

پس مراد از یقین، چنانکه سید مرتضی تصریح کرده اند و از گفتار امام علیه السّلام در اخبار احتیاط که