متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 32

1- لم تقف علیه فی القوانین، نعم ذکر ذلک فی حاشیته، انظر القوانین( طبعه 1291) 1: 6، الحاشیه المبدوّه بقوله: « موضوع العلم هو ما یبحث فیه ... الخ».

2- هو صاحب الفصول فی الفصول: 12.

3- کما فی الفصول: 9، و مناهج الاحکام: 1.

الیقین بالشکّ»، و هی المسائل الباحثه عن أحوال طریق الخبر و عن احوال الالفاظ الواقعه فیه، فهذه القاعده، کقاعده «البراءه» و «الاشتغال»- نظیر قاعده «نفی الضرر و الحرج»، «من القواعد مسأله اصولیّه المتعلقه بعمل المکلّف. نعم، تندرج تحت هذه القاعده مسأله اصولیّه یجری فیها الاستصحاب، کما تندرج المسأله الاصولیّه أحیانا تحت ادلّه نفی الحرج، کما ینفی وجوب الفحص عن المعارض حتّی یقطع بعدمه بنفی الحرج.

ترجمه

امر سوّم در اینکه: (آیا استصحاب از مسائل اصولی است یا فقهی؟)

اشاره

جناب شیخ انصاری (ره) فرموده است:

1- مسئله استصحاب براساس رأی کسانی که آن را از احکام عقلیّه به حساب می آورند یک مسئله اصولی است، چرا که در علم اصول از چیزی که دلیل بر حکم شرعی است، بحث می شود مثل حجیّت و قیاس و استقراء و ...

بله، پاسخ مذکور باتوجّه به آنچه مرحوم قمی در قوانین ذکر فرموده است به اینکه: مسائل اصولی، اموری هستند که بحث می شود در آنها از حال و وضعیت دلیل پس از اینکه ثابت شد که آن یک دلیل است، نه اینکه (بحث شود در آن) از دلیلیّت دلیل. (یعنی الکتاب الذی هو دلیل و حجه، موضوع علم اصول است، پذیرشش مشکل است.

پس بنا بر آنچه صاحب قوانین ذکر فرموده، مسئله حجیّت استصحاب، مانند مسائل حجیّت ادلّه ظنیه، از قبیل ظاهر کتاب و خبر واحد و امثال این امور در مسائل اصولیه از مبادی تصدیقیه (علم اصول) می باشند، و نه از مسائل ان. و از آن جهت که حجیّت استصحاب در علم دیگری تبیین نشده است، نیاز است که در خود علم اصول بیان گردد (و پس از موضوع واقع شدنش، از احوال و عوارض آن سخن به میان آید) مثل اکثر مبادی تصوریّه.

بله، برخی از علماء از جمله صاحب فصول (ره) مدعی شده اند که موضوع علم اصول، ذوات