متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 34

2- موضوع علم منطق، معرّف و حجّت است و لذا در منطق از عوارض و احوالات معرّف و حجّت بحث می شود.

3- موضوع علم نحو، کلمه و کلام است و لذا در نحو از اعراب و بنای آن بحث می شود و هکذا در علم فقه و ...

* منظور از مسائل یک علم چیست؟

تمام مطالبی است که از اوّل تا آخر یک علم مورد بحث و گفتگو و نفی و اثبات واقع می شود و هرکسی بر اثبات مدعای خود استدلال می کند، و هدف اصلی از آموختن آن علم، آشنائی با این مطالب است. فی المثل:

1- در همین علم اصول بحث می شود از اینکه آیا اوامر ظهور در وجوب دارند یا نه؟ آیا ظواهر حجیّت دارند یا نه؟ آیا مشتقات در ما تلبّس ظهور دارند یا در اعمّ از ما تلبّس و ما انقضی عند التلبس؟ و لذا از همین مباحث تعبیر می شود به مسائل علم اصول.

2- در علم فقه بحث می شود که آیا نماز جمعه واجب است یا نه؟ آیا غنا حرام است یا نه و هکذا هزاران سؤالی که مردم بدان مکلّف هستند.

* مسائل یک علم از بدیهیات اند و یا از نظریّات؟

برخی از مسائل یک علم از بدیهیّات است و کثیری از مسائل آن از نظریات اند که در هر علمی بر مسائل نظریه اش استدلال می شود.

* منظور از مبادی در یک علم چیست؟

مجموعه اموری است که مسائل و مطالب یک علم برآن امور مبتنی است و لذا تا این مبادی شناخته نشود مسائل مبتنی بر این مبادی هم شناخته نخواهند شد.

* مبادی هر علمی بطور کلّی بر چند قسم اند؟

بر دو قسم اند: 1- مبادی تصوریّه 2- مبادی تصدیقیّه

* مراد از مبادی تصوریّه چیست؟

تمام تصورات و تعریفاتی است که در یک علم صورت می پذیرد، مثل:

1- تعریفی که از موضوع هر علمی می شود.

2- تعریفی که از اجزاء موضوع علمی می شود، البته در صورتی که موضوع مرکب باشد.

3- تعریفی که از جزئیات آن موضوع می شود، البته در صورتی که موضوع کلّی باشد.

4- تصوّر و یا تعریفی که از هریک از اصطلاحات مورد استفاده در آن علم می شود.