متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 361

1- فی( الوسائل) زیاده:( أسأله).

2- الوسائل 7: 184، الباب 3 من أبواب أحکام شهر رمضان، الحدیث 13.

3- و هی الصحاح الثلاثه لزراره و موثّقه عمّار.

4- و هی روایتا الخصال و مکاتبه القاسانی.

(تقریر استدلال)

شیخ (ره) می فرماید: تعیین حدود هریک از روزه و افطار را متفرّع بر دیدن هلال رمضان و شوال کردن، مستقیم و سر راست نخواهد بود، مگر اینکه اراده شود که یقین پیشین، محل دخول شکّ قرار داده نشده است؛ یعنی مورد مزاحمت شکّ نیست.

منصفانه این است که: این روایت از لحاظ دلالت، اظهر روایات در حجیّت باب استصحاب است. این ها تعدادی از اخبار می باشد که برآن اطلاع یافتم، و با آنها بر استصحاب استدلال شده است.

دانستی که احادیث صحیحه از این احادیث، ظهور در استصحاب ندارد و آنهایی که ظهور دارند، صحیح نیستند. شاید استدلال به مجموع آنها به این اعتبار است که آنها ضعف همدیگر را جبران نمایند و بازوی یکدیگر بشوند.

***

تشریح المسائل

* مقدمه بفرمائید یوم الشک بر چند قسم است؟

بر دو قسم است:

1- یکی نسبت به روز اوّل رمضان. بدین معنا که در پایان ماه شعبان شکّ داریم که آیا فردا روز اوّل رمضان است یا که نه روز آخر ماه شعبان است، چرا که نمی دانیم که آیا ماه شعبان 29 روزی است یا که نه کامل است و سی روزی است؟ و لذا این سؤال پیش می آید که در چنین روزی، روزه گرفتن واجب است یا نه؟

2- یکی هم نسبت به روز آخر ماه رمضان، بدین معنا که پس از گذشت 29 روز از ماه رمضان نمی دانیم که آیا فردای روز سی ام ماه رمضان است، یا اینکه نه روز اوّل ماه شوال است؟

چرا که نمی دانیم ماه رمضان کامل است یا ناقص؟ و لذا این سؤال پیش می آید که آیا روزه چنین روزی واجب است یا نه؟

* باتوجّه به مقدمه فوق بفرمائید سؤال محمّد بن قاسم در مکتوبه اش به امام (علیه السلام) چیست؟

این است که: گاهی ما دچار یوم الشک می شویم وظیفه ما چیست، روزه بگیریم یا نه؟

امام علیه السّلام در پاسخ نوشتند: الیقین لا یدخله الشکّ، صم للرؤیه و افطر للرویه. یعنی: شکّ