متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 396

امّا در قاعده طهارت ملاک پاک بودن یک شی ء در سابق و یا ملاحظه حالت سابقه آن شی ء در سابق نیست، بلکه یک شی ء از آن جهت که یک شی ء است مشکوک الطهاره و النجاسه است، یعنی ما شکّ می کنیم که فلان شی ء پاک است یا نجس؟

و لذا به ملاحظه همین شکّ در طهارت و نجاست آن، شارع حکم می کند به پاک بودن آن تا زمان علم به قذارتش.

پس در اینجا صحبت از سابقه طهارت و مفروغ عنه بودن طهارت نیست بلکه صحبت از شکّ است حال اگر سؤال کنید که حدیث مزبور ظهور در استصحاب دارد یا قاعده طهارت؟

می گویم دو احتمال در این حدیث شریف وجود دارد:

1- بنا بر معنای اوّل: حتی برای غایت استمرار طهارت است تا علم به قذارت.

2- بنا بر معنای دوّم، حتی برای استمرار حکم به طهارت هر شی ء است که مشکوک است تا زمان علم به قذارت.

به عبارت دیگر:

- در معنای اوّل صفت و یا طهارتی که قبلا ثابت شده استمرارش تا زمان علم به قذارت مد نظر است.

- در معنای دوّم، استمرار صفت ثابت شده مد نظر نیست، بلکه عمر و استمرار اثبات حکم مد نظر است.

پس قاعده طهارت ملاکا با استصحاب طهارت فرق کرده و متباینین اند، چونکه ملاک در قاعده طهارت صرف شکّ در طهارت و نجاست یک شی ء است بدون اینکه حالت سابقه ای در کار و یا مورد لحاظ باشد. و لکن ملاک در استصحاب طهارت، لحاظ حالت سابقه شی ء است. امّا این دو قاعده به لحاظ مورد عموم و خصوص اند، یعنی قاعده طهارت اعمّ از استصحاب است.

فی المثل: آبی که در این ظرف قرار دارد که قبلا پاک بوده است، لکن اکنون شما شکّ داری که آیا متنجس شده است یا نه؟

اگر شما به ملاحظه حالت سابقه حکم به طهارت و استمرار آن تا زمان علم به قذارتش صادر کنید می شود استصحاب طهارت.

و اگر شما به ملاحظه شکّ در طهارت و نجاست آن، حکم به طهارتش بکنید بدون لحاظ حالت سابقه می شود قاعده طهارت.