متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 44

تشریح المسائل

* مراد از (نعم، یشکل کون الاستصحاب من المسائل الفرعیّه: ...) چیست؟

این است که: شیخ قدمی را فراتر گذاشته می فرماید: اساسا استصحاب نه یک قاعده فقهیّه محضه است و نه یک قاعده ای است که دارای دو جنبه باشد، بلکه صددرصد از مسائل اصولیّه است و لکن با درنظر گرفتن یک ملاک و مناط دیگر.

* وجه این مدّعی چیست؟

این است که: مسئله اصولی معمولا مسأله ای است که بهره برداری از آن و بکار بستنش اختصاص به مجتهد دارد چرا که در توان او می باشد و مقلّد قادر بر بهره برداری از آن نیست. چرا؟

زیرا مسائل اصولیّه از جمله قواعدی هستند که برای اجتهاد و استنباط احکام از راه منابع آن تمهید شده است و لذا چنین امری در حوزه فعالیت مجتهدین است.

به عبارت دیگر: اصول عملیّه ای که در شبهات حکمیّه جاری می شوند در حوزه تخصص و وظیفه مجتهد است آن هم در حوزه و مقام استنباط احکام از ادلّه، و حال آنکه اصول عملیّه ای که در شبهات موضوعیّه جاری می شوند، اجرایشان همگانی یعنی وظیفه مقلّد و مجتهد هر دو می باشد.

چرا؟ زیرا اجرای اصول عملیّه در شبهات حکمیّه دارای شرایطی است که احراز این شرایط نیازمند تخصّص و توان بالائی است که برای مجتهدین خبره میسور و ممکن است.

فی المثل: این مجتهد است که اگر در حکم کلّی جعل شده از جانب شارع، شکّ بکند، بعد الفحص و الیأس عن الأدلّه، به اصول عملیّه رجوع کرده، آن را جاری می کند، و این عمل برای همگان میسور و ممکن نیست.

البته اجرای اصول عملیّه در شبهات موضوعیّه دارای چنین شرایطی نمی باشد چرا که شکّ مکلّف در یک امر جزئی است. چرا؟

زیرا مقلّد حکم خدا را از طریق مجتهد یاد گرفته است و می داند که مثلا خمر حرام است خوب اگر در مصداق خارجی آن شکّ کرد که آیا این اناء مثلا خمر است یا خلّ؟ بدون نیاز به فحص می تواند برائت جاری کرده بگوید ان شاءالله خلّ است. و لذا این کار از همگان برمی آید و نیازی به تخصص مجتهد ندارد.