متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 11 صفحه 488

فی المثل از خود می پرسد: هل یجوز الدّخول فی الصلاه ام لا؟

استصحاب می کند بقاء حدث را و نتیجه می گیرد عدم دخول در نماز را. چرا؟ زیرا جواز دخول در نماز و عدم جواز دخول در نماز دائر مدار محدث بودن یا محدث نبودن است، حال چه حدث اصغر باشد و چه حدث اکبر. و لذا در این صورت نیز می تواند کلّی را استصحاب کند و هم فرد را.

به عبارت دیگر: اگر هدف او ترتب اثر بر کلّی است، مثل حرمت دخول در نماز، استصحاب می کند کلّی حدث را. و اگر هدف او ترتب اثر بر فرد است مثل حرمت دخول در مسجد، استصحاب می کند فرد جنابت را. تمام.

* در تبیین قسم دوّم یعنی آنجا که شکّ در بقاء کلّی بخاطر شکّ در صنف الفرد است مثال بزنید؟

بله، مثال اوّل از موارد شکّ در رافع است، مثل اینکه:

1- شخص شما یا به واسطه صدور بول و یا به جهت خروج منی محدث شده بودید.

2- بلند شوید و وضو گرفتید، پس از وضو به شکّ می افتید که آیا حدث برطرف شده است یا نه؟ چرا؟ زیرا: آن فردی که این کلّی حدث در ضمن آن فرد محقّق شده بود، برای شما مشخص نشده است که آیا حدث اصغر بوده است یا حدث اکبر؟ به عبارت دیگر شما شکّ دارید که آیا محدث به حدث اصغر شده اید یا محدث به حدث اکبر؟

و لذا: اگر شما می دانستید که محدث بالبول هستید، متوجه می شدید که با گرفتن وضو حدث برطرف شده است. و اگر می دانستید که محدث بالمنی هستید، متوجه می شدید که با وضو گرفتن حدث بالمنی برطرف نمی شود و نشده است.

امّا مشکل شما در این است که نمی دانید محدث بالمنی بوده اید یا محدث بالبول؟

بالعکس: شما رفتید و غسل نمودید، پس از غسل شکّ کردید که آیا حدث برطرف شده است یا نه؟ در اینجا به شما می گوئیم:

- اگر حدث شما بالمنی بوده، بله با غسل کردن، حدث برطرف شده است.

- اگر حدث شما بالبول بوده، خیر حدث بالبول، با غسل برطرف نمی شود.

بنابراین: شکّ شما در بقاء کلّی در حدث بخاطر این است که نمی دانید آن فرد از کدام صنف است، بول یا منی و یا ...

* چرا این مثال از موارد شکّ در رافع به حساب می آید؟

زیرا: با وضو و غسل حدث برطرف می شود و لکن بدون وضو و غسل، حدث برطرف نمی شود،