متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 108

کرده باشد،با آنچه در تعلیل اوّل فرمود منافات دارد.(چرا؟)

زیرا در این صورت اصالت عدم لازم غیر شرعی(و یا به تعبیر دیگر عدم قتل)سالم از معارض می ماند(یعنی وقتی اخبار لا تنقض شامل اصل مثبت نشود،دیگر عدم الحائل جاری نمی شود و تنها اصالت عدم قتل جاری می شود).

2-و اگر از این تعلیل،تمام کردن دلیل اوّل را اراده کرده باشد به اینکه گفته شود که دلیل حجیّت استصحاب:

الف:اگر غیر اخبار(یعنی ظنّ)باشد،پس اصل در دو طرف(طرف ملزوم با طرف لازم) تعارض می کند(چونکه هر دو مفید ظنّ هستند).

ب:و اگر اخبار باشد(و نه ظنّ)،پس دلالتی در این اخبار(بر آثار عقلیّه و عادیّه)وجود ندارد.

و پس در این مطلب اشکالی وجود دارد مبنی بر اینکه:

اگر مدرک و دلیل حجیّت اصل استصحاب غیر اخبار باشد یعنی ظنّ نوعی حاصل به بقاء ما کان علی ما کان باشد،دیگر اشکالی در این که ظنّ به ملزوم موجب ظنّ به لازم شود،نمی باشد ولو اینکه اثر عادّی(و یا عقلی و یا شرعی باشد)،و(اصلا)حصول ظنّ به عدم لازم(یعنی قتل)پس از حصول ظنّ به وجود ملزوم(یعنی عدم حائل در اثر استصحاب)ممکن نیست،و چنانچه(از آن طرف)ظنّ حاصل شود به عدم لازم(یعنی قتل)،این ظنّ اقتضاء می کند عدم ملزوم یعنی عدم عدم حائل(که وجود حائل باشد).

پس:در این صورت در ترتّب لوازم شرعیّه نیز تأثیری نخواهد بود.

وجوب التزام به اصول مثبته بنابراینکه حجیّت استصحاب از باب ظنّ باشد

از اینجا معلوم می شود که اگر ما به اعتبار استصحاب از باب ظنّ قائل شویم،چاره ای نیست جز التزام(و قول به حجیّت)اصول مثبته،به دلیل جدا نبودن ظنّ به ملزوم(یعنی ظنّ سببی)از ظنّ به لازم(یعنی مسبّبی)چه شرعی باشد و چه غیرشرعی.مگر اینکه گفته شود:

ظنّ حاصله از حالت سابقه بوسیلۀ استصحاب،تنها در لوازم شرعیّه اش و نه در لوازم عادیّه و عقلیّه حجّت است،لکن این سخن در صورتی درست است که در دلیل حجیّت استصحاب:

1-به ترتّب بعضی از این آثار و لوازم اکتفاء بشود(و حال آنکه در استصحاب چنین چیزی نیست)،کما اینکه اگر دلیلی دلالت کند بر اینکه روزۀ رمضان به هنگام شک در هلال رمضان با شهادت یک نفر عادل(بر شما)واجب است،لازمه اش جواز افطار پس از سپری شدن 30 روز از آن روز نمی باشد(و لذا قول واحد تنها به درد شروع صوم رمضان می خورد و نه به درد شروع به