متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 109

افطار گرچه لازم و ملزوم باشند).

2-یا اینکه اکتفا شود به بعضی از اثار(که اصولی هستند)و مجرّد ظنّ در آن اعتبار نمی شود:

الف:یا مطلقا(ظنّ به درد این آثار نمی خورد)،کما اینکه اگر از خبر واحدی که در این مسألۀ فرعیّه وارد شده است ظن حاصل شود به یک مسألۀ اصولیه،چنانکه در حدیثی که در مسألۀ فرعیّه وارد شده است که الرّجل یعیر ثوبه الذّمیّ هل یجب طهارته ام لا؟قال لا،لانّه اعرته...الخ که از اینجا به بعد مسأله اصولیه استنباط می شود)نسبت به مسألۀ اصولی به این ظنّ عمل نمی شود، چرا؟

بنابر عدم عمل به ظنّ در اصول.

ب:و یا در خصوص این مقام(که مورد یک نوعی است که در یک طرف آن ظنّ کافی است و لکن در طرف دیگرش ظنّ کافی نیست)همانطور که اگر(کسی)ظنّ پیدا کند به قبله(که مثلا این طرف قبله است)در صورت تعذّر و عدم امکان علم به قبله،پس لازم می آید از آن ظنّ به قبله، ظنّ به دخول وقت در صورت عدم عذر.

*** تشریح المسائل:

*دلیل صاحب فصول بر عدم حجیّت اصل مثبت چیست؟

1-دلیل اول این است که:اجرای اصل استصحاب در جانب ثابت یعنی مستصحب یا ملزوم و یا سبب با اجرای اصل در جانب مثبت یعنی آثار عقلیّه و عادیه تعارض می کنند و در نتیجه تساقط می نمایند،فی المثل:

الف:متوجّه می شویم که شخص مسلّحی اقدام به تیراندازی کرده و تیری را شلیک نمود.

ب:و نیز متوجّه می شویم که به هنگام تیراندازی شخص دیگری که در حال عبور بود در مسیر گلوله و یا تیر قرار دارد.

ج:پس از تیراندازی شک می کنیم که آیا حائلی در بین بود تا که مقتضی یعنی تیراندازی و یا گلولۀ شلیک شده تأثیر خود را نگذارد یا اینکه حائلی وجود نداشت و تیر مزبور اثر گذاشته و باعث قتل شده باشد؟

حال:

از یک طرف استصحاب عدم حائل جاری می شود و ثابت می کند قتل را.