متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 121

به دلیل استصحاب بقاء حیات المورّث(چراکه گفته می شود که انشاء الله پدر او تا رمضان حیات داشته).مخفی نماند که این ارث مترتّب است بر موت مورث از وارث مسلمان(به عبارت دیگر موضوع ارث موت المورث عن وارث مسلم است)و این(استصحاب)بقاء حیات مورّث تا اوّل رمضان به خودی خود مستلزم موت مورّث در حال اسلام وارث نمی باشد.

سپس شیخنا می فرماید:بله،وقتی علم حاصل شود به اسلام وارث در اوّل رمضان،بقاء حیات او در حال اسلام منفکّ نمی شود از موت مورث،پس از اسلام آوردنی که آن اسلام سبب ارث است.مگر توجیه شود به اینکه مقصود در این مقام احراز اسلام این وارث است در حال حیات پدرش،همانطور که دانسته می شود از فرعی که قبل از این فرع در شرایع آن را ذکر نمود،و فرمود:ثبوت اسلام در حال حیات مستصحب در تحقّق سبب ارث و حدوث علاقۀ وارثیّت میان پدر و فرزندانش در حال حیات کافی است.

تشریح المسائل:

*حاصل مطلب در(و لعلّ ما ذکرنا هو الوجه فی عمل جماعه...الخ)چیست؟ این استکه:از آنچه ما ذکر کرده و گفتیم که بر مبنای حجیّت استصحاب از باب امارات ظنیّه فرقی میان مثبت و غیرمثبت آن نیست بلکه استصحاب جاری شده و تمام آثار بر آن مترتب می شود.و امّا با رجوع به کتب فقهیّه مشاهده می کنیم که در بسیاری از موارد حضرات فقها به اصول مثبته تمسّک کرده و بر اساس آن فتاوائی صادر نموده اند.

در اینجا انسان به تردید می افتد که چگونه این حضرات به اصول مثبته عمل کرده اند و لذا راهی جز اینکه توجیه کرده بگوئیم وجه این استدلال ها و فتاوای آنها این است که استصحاب را از باب ظنّ حجّت می دانسته،مثبتات آن را کنار می زدند و تنها آثار شرعیّه را مترتّب می نمودند.

و لذا:در این مقام پنج مورد از اینگونه موارد را ذیلا و یکی پس از دیگری برای شما ذکر می کنیم:

*نکته:یکی از اموری که از موانع ارث بوده و با وجود موضوع ارث نیز از ارث بردن شخص ممانعت می کند کفر است،یعنی که اگر فرزندی کافر باشد و در حالی که کافر است،پدر مسلمان او بمیرد،آن فرزند از ارث محروم خواهد بود.

*با توجّه به این مقدّمه مراد از(و منها:ما ذکره جماعه...الخ)چیست؟ بیان اولین فرع مورد بحث است و آن این استکه:

1-شخص مسلمانی از دنیا رفته،در حالیکه تاریخ مرگ او مجهول است.

2-از این شخص 2 پسر بجای مانده که مدّتی کافر بوده اند.