متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 139

فیه بالظنّ الاستصحابیّ.

و أمّا علی المختار:من اعتباره من باب الأخبار،فلا یثبت به ما عدا الآثار الشرعیّه المترتّبه علی نفس المستصحب.

ترجمه

فرع پنجم

و از جملۀ این موارد،موردی است که عدّه ای از فقهاء به پیروی از مبسوط و شرائع در رابطۀ با اختلاف جانی و ولیّ دم مجنی علیه ذکر کرده اند،که آیا مرگ مجنیّ علیه پس از بهبودی(او)بوده است(تا در نتیجه دو دیه بگیرد)و یا قبل از حصول آن(یعنی با سرایت جراحت)بوده است(تا در نتیجه یک دیۀ کامله بگیرد)؟

و نمونه های دیگری غیر از موارد مذکوره،از مواردی که متوقف است بر تتّبع و جستجو در کتب فقهاء،به ویژه کتابهای شیخ طوسی،فاضلین و شهیدین(به عنوان شاهد مثال بر اجرای اصل مثبت)وجود دارد.

استفاده نکردن فقهاء از هر اصل مثبتی

امّا آنچه از این حضرات و از غیر اینها از دیگر اصحاب بدست می آید این است که:به هر اصل مثبتی(در هر شرائطی و به هر منظوری)عمل نکرده اند.

پس:گاهی دو طرف دعوا در برخی از فروع متقدّمه اتّفاق دارند بر اینکه اگر زیدی که قبلا در زیر لفّافه بود،به هنگام فرود آمدن ضربت ضارب نیز در زیر لفّافه باقی بوده باشد(حتما)در اثر آن ضربت کشته شده است.

امّا دو طرف دعوی در باقی بودن او در زیر لفّافه و یا خروج او از لفّافه شک دارند که آیا زید به هنگام فرود ضربت،در زیر لفّافه بوده است(تا ضارب ضامن دیه باشد)یا که قبل از فرود آمدن ضربت از آنجا خارج شده بوده است؟

در اینصورت آیا احدی از اصحاب را می یابی که حکم کرده باشد به بقاء زید در زیر لفّافه و در نتیجه ثبوت قتل(تا جانی ضامن پرداخت دیه باشد)مگر اینکه طرف دیگر(یعنی مدّعی خروج) خروج زید را(با بیّنه)ثابت کند(و بگوید که خیر در زیر لفّافه نبوده)است؟

آیا شما تفاوتی میان(استصحاب)بقاء زید در زیر لفّافه و(استصحاب)بقاء او بر حیات(یعنی