متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 140

دو اصل مثبت)می بینید،درحالیکه در هر دو مثال تحقّق قتل بر این دو استصحاب توقّف دارد؟

و نیز این چنین است(حکم)اگر لباس نجسی در حوض بیفتد که قبلا در آن آب کثیری بود.

سپس شک بشود در اینکه آیا در حین رسیدن ثوب آب در حوض بوده است یا نه؟

آیا در اینجا احدی با استصحاب بقاء آب(در حوض)و اثبات انغسال لباس در آن حکم به طهارت این لباس می کند؟خیر(به اصل مثبت تمسّک نمی شود)

و نیز اینچنین است(حکم)اگر(کسی)تیر بیندازد به طرف شکاری و یا شخصی،به نحوی که اگر حائل(و یا به تعبیر دیگر مانعی بر سر راه تیر)نباشد قطعا تیر به او اصابت می کند.

آیا در اینجا حکم می شود به قتل آن صید و یا آن شخص به سبب استصحاب عدم مانع(و ضامن بودن تیرانداز)؟خیر.(یعنی از اصل مثبت استفاده نمی شود)

و نمونه های دیگری از امثلۀ بیشماری که ما قطع داریم به عدم جریان اصل مثبت در آنها برای اثبات(اثر غیرشرعیه یعنی)موضوعات خارجیّه ای که احکام شرعیّه بر آنها مترتّب می شود.

در هر صورت آنچه مورد تبعیّت(ما)است،دلیل است.

قطعا در بحث های قبل دانسته شد که اگر(ما)از باب ظنّ نوعی(یعنی اماریّت)به حجیّت استصحاب قائل شویم چنانکه اکثر قدما بر این نظر بودند،پس استصحاب مثل یکی از امارات اجتهادیه(یعنی خبر عادل،شهرت،اجماع منقول و...)می باشد که هر موضوعی(چه واسطۀ عقلیّه باشد و یا عادیّه)بواسطۀ آن ثابت می شود،که جواز عمل به آن به ظن استصحابی مثل مستصحب بشود(یعنی که بتوانیم در آن به ظنّ عمل کنیم.)

و امّا بنابر نظر ما(شیخنا)که استصحاب از باب اخبار(یعنی تعبّدا)حجّت است ما عدای آثار شرعیّۀ(بلا واسطه)که بر خود مستصحب مترتّب می شود بواسطه استصحاب ثابت نمی شود.

متن نعم هنا شیء:

و هو أنّ بعض الموضوعات الخارجیّه المتوسّطه بین المستصحب و بین الحکم الشرعیّ، من الوسائط الخفیّه،بحیث یعدّ فی العرف الأحکام الشرعیّه المترتّبه علیها أحکاما لنفس المستصحب،و هذا المعنی یختلف وضوحا و خفاء باختلاف مراتب خفاء الوسائط عن أنظار العرف.