متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 167

متن الأمر السابع

لا فرق فی المستصحب بین أن یکون مشکوک الارتفاع فی الزّمان اللاّحق رأسا،و بین أن یکون مشکوک الارتفاع فی جزء من الزّمان اللاّحق مع القطع بارتفاعه بعد ذلک الجزء.

فإذا شکّ فی بقاء حیاه زید فی جزء من الزّمان اللاّحق،فلا یقدح فی جریان استصحاب حیاته علمنا بموته بعد ذلک الجزء من الزّمان و عدمه.

و هذا هو الّذی یعبّر عنه بأصاله تأخّر الحادث،یریدون به:أنّه إذا علم بوجود حادث فی زمان و شکّ فی وجوده قبل ذلک الزمان،فیحکم باستصحاب عدمه قبل ذلک،و یلزمه عقلا تأخّر حدوث ذلک الحادث.فإذا شکّ فی مبدأ موت زید مع القطع بکونه یوم الجمعه میّتا، فحیاته قبل الجمعه الثّابته بالاستصحاب مستلزمه عقلا لکون مبدأ موته یوم الجمعه.

و حیث تقدّم فی الأمر السّابق أنّه لا یثبت بالاستصحاب-بناء علی العمل به من باب الأخبار-لوازمه العقلیّه،فلو ترتّب علی حدوث موت زید فی یوم الجمعه-لا علی مجرّد حیاته قبل الجمعه-حکم شرعیّ لم یترتّب علی ذلک.

نعم،لو قلنا باعتبار الاستصحاب من باب الظنّ،أو کان اللازم العقلیّ من اللوازم الخفیّه، جری فیه ما تقدّم ذکره.

ترجمه

تنبیه هفتم

اشاره

(در اینکه آیا اصالت تأخر حادث جاری می شود یا نه؟)

در مستصحب(مثلا استصحاب حیات زید)فرقی نیست:

1-بین اینکه بطور کلّی در زمان لاحق(یعنی آینده)مشکوک الارتفاع باشد(بدین معنا که سخن از پنج شنبه و یا جمعه نیست بلکه اکنون در حیات زیدی که قبلا زنده بود شک داریم و لذا استصحاب می کنیم حیات او را.)

2-و بین اینکه تنها در جزئی از زمان لاحق(مثل مثلا پنج شنبه)مشکوک الارتفاع باشد(بدین