متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 169

تشریح المسائل:

*مقدمه بفرمائید موضوع بحث چیست؟

اصلی است که در لسان اصولیین به عنوان اصاله التّأخّر معروف است.

*جهت یادآوری بفرمائید که دو رکن مهم استصحاب چیست؟

-یکی متیقّن سابق است که مستصحب ما است و در زمان سابق به آن یقین داشتیم،اعم از اینکه:

یک امر وجودی باشد یا یک امر عدمی و یا یک موضوع خارجی باشد و یا یک حکم شرعی و...

-یکی هم مشکوک لاحقی است که شک در بقاء و ارتفاع همان امر سابق است.

*انما الکلام در چیست؟

در این است که:

1-گاهی متیقّن سابق و یا به تعبیر دیگر مستصحب ما در زمان لاحق مشکوک البقاء و الارتفاع است بقول مطلق،فی المثل:

-تا به حال به وجوب فلان عمل یقین داشتیم و لکن اکنون شک داریم که آیا از حالا به بعد نیز آن به حال خود باقی است یا که مرتفع گردید.

-و یا تا به امروز یقین داشتیم که زید در حال حیات و بکر دارای صفت عدالت بود و لکن اکنون شک داریم که آیا الان نیز زید دارای حیات است یا نه؟و یا بکر به عدالتش باقی است یا نه؟

نکته اینکه:تمام مباحثی که تا به اینجا در باب استصحاب مطرح شد مربوط به همین قسم بود و نهایتا روشن شد که این استصحاب در صورتیکه دارای اثر شرعی باشد جاری می شود.

2-گاهی هم،متیقّن سابق و یا مستصحب ما در بخشی از زمان لاحق مشکوک البقاء و الارتفاع می باشد و لکن در ما بعد این مقطع زمانی از زمانهای بعدی مقطوع الارتفاع است،فی المثل:

الف:تا صبح یوم الخمیس یقین به حیات زید و یا عدم موت او داشتیم.

ب:از جمعه به بعد هم به ارتفاع حیات یعنی موت او یقین داریم.

حال سؤال در این است که: