متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 203

متن و اعلم؛أنّه قد یوجد شیء فی زمان و یشکّ فی مبدئه،و یحکم تقدّمه؛لأنّ تأخّره لازم لحدوث حادث آخر قبله و الأصل عدمه،و قد یسمّی ذلک بالاستصحاب القهقریّ.

مثاله:أنّه اءذا ثبت أنّ صیغه الأمر حقیقه فی الوجوب فی عرفنا،و شکّ فی کونها کذلک قبل ذلک حتّی تحمل خطابات الشّارع علی ذلک،فیقال:مقتضی الأصل کون الصّیغه حقیقه فیه فی ذلک الزّمان،بل قبله؛إذ لو کان (1)فی ذلک الزّمان حقیقه فی غیره لزم النقل و تعدّد الوضع،و الأصل عدمه.

و هذا إنّما یصحّ بناء علی الأصل المثبت،و قد استظهرنا سابقا أنّه متّفق علیه فی الاصول اللفظیّه،و مورده:صوره الشکّ فی وحده المعنی و تعدّده.أمّا إذا علم التعدّد و شکّ فی مبدإ حدوث الوضع المعلوم فی زماننا،فمقتضی الأصل عدم ثبوته قبل الزّمان المعلوم؛و لذا اتّفقوا فی مسأله الحقیقه الشرعیّه علی أنّ الأصل فیها عدم الثّبوت.

ترجمه

صحیح بودن استصحاب قهقری بنابر اصل مثبت بودن آن

-بدانکه گاهی یک امری(مثل صیغۀ افعل)در زمانی یافت می شود(که دلالت بر وجوب دارد) و لکن در صدور آن شک می شود(بدین معنا که نمی دانیم از اول چنین دلالتی بوده است).چرا؟

-زیرا؛متأخّر بودن(و متقدّم نبودن دلالت امر بر وجوب مثلا)مستلزم حدوث یک حادثۀ دیگری(مثل نقل و انتقالات)است قبل از آن و حال آنکه اصل در اینجا عدم آن است،و گاهی این استصحاب،قهقری نامیده می شود و مثال آن این است که:

-اگر ثابت شود که صیغۀ امر در عرف ما یعنی به لحاظ عقل،حقیقت در وجوب است.و لکن در اینکه آیا دلالتش بر این وجوب از قبل بوده است تا که خطابات شارع نیز بر آن حمل شود یا نه شک شود؟

-گفته می شود که،مقتضای اصل این است که:صیغۀ امر در زمان شارع و حتی قبل از آن