متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 206

اگر اصل حدوث حادث برای ما مسلّم باشد و لکن در اینکه آیا در زمان متقدّم حادث شده است یا متأخّر،مشکوک باشد،استصحاب عدم حادث در زمان متقدّم را جاری می کنیم و چنانچه اثر شرعی داشته باشد،مترتب می کنیم.فی المثل:

یقین داریم که صلات در لغت به معنای دعا بوده است و در اصطلاح شریعت به معنای افعال خاصّه و یا به معنای عبادت خاصّه نقل داده شده است،لکن در اینکه آیا منشأ نقل در زمان خود شارع بوده است به نوع وضع تعیینی یا تعیّنی و یا اینکه در زمان متأخّر یعنی زمان متشّرعه نقل حاصل شده است شک داریم؟

استصحاب می کنیم عدم حدوث نقل را در زمان متقدّم یعنی زمان شارع مقدّس و در اینصورت چنانچه اثر شرعی داشته باشد مترتّب می کنیم.

یعنی که در زمان شارع هنوز وضع آن عوض نشده بود و لذا می شود حقیقت متشرعه.

تلخیص المطالب

جناب شیخ به طور خلاصه بفرمائید تنبیه هفتم پیرامون چه امری است؟

پیرامون شک در تقدّم و تأخّر حادث است،البته گاهی به نسبت الی الزّمان و گاهی به نسبت الی حادث آخر.

*قسمت اول بحث پیرامون کدامیک از این دو قسم است؟

پیرامون شک در تقدّم و تأخّر امر حادث نسبت به زمان،فی المثل می دانیم که موت زید حادث شده است،لکن نمی دانیم که حدوث موت او روز پنج شنبه بوده است یا جمعه؟

در اینجا نسبت به حدوث موت او در روز پنج شنبه از اصل استفاده کرده می گوئیم:

1-زید قبلا زنده بوده اکنون شک داریم که آیا موتش در روز پنج شنبه بوده است یا که حیات او در روز پنج شنبه استمرار داشته است؟

2-استصحاب می کنیم حیات زید را در روز پنج شنبه

*جناب شیخ چه اثری بر این مستصحب که حیات در یوم الخمیس باشد مترتّب می شود؟

وجوب نفقۀ زوجه و یا عدم حق ازدواج او و غیره.

*انما الکلام در چیست؟

در این است که آیا می توان اثر یوم الجمعه را نیز بر این مستصحب مترتّب نمود یا نه؟

به عبارت دیگر آیا می توان حیات زید در یوم الخمیس را استصحاب کرد و در نتیجه حدوث