متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 207

موت زید در یوم الجمعه را اثبات نمود؟

پاسخ این است خیر،به خاطر اینکه یک اثر عقلی و یا عادی است،کرارا هم گفته ایم که با استصحاب نمی توان اثر عقلی و یا عادّی را اثبات نمود بلکه فقط می توان اثر شرعی آن هم بلا واسطه مثل وجوب نفقۀ زوجه را مثلا اثبات نمود.

در این صورت اگر فی المثل شما نذر کرده باشی که چنانچه فلانی در روز جمعه فوت شده باشد یک حمد و سوره برای او قرائت کنی،قرائت این حمد و سوره بر شما واجب نیست.

چرا؟

به خاطر اینکه شما با استصحاب،حیات فلانی در روز پنج شنبه،نمی توانی اثبات کنی پس موت فلانی در روز جمعه است.

*جناب شیخ اگر اثر،مربوط به حدوث موت در روز جمعه نباشد بلکه وجود الموت در روز جمعه باشد چطور؟

*فی المثل:اگر شما نذر کرده باشید که هرکسی که از دنیا رفت،در اوّلین جمعۀ موت او برایش یک سورۀ حمد بخوانید اعم از اینکه مبدأ موت او جمعه باشد و یا پنج شنبه و یا چهارشنبه و غیره...

به عبارت دیگر:نذر شما برای وجود الموت است و نه برای حدوث الموت حال آیا این اثر در ما نحن فیه یعنی محلّ بحث که نمی دانیم او پنج شنبه مرده است یا جمعه نیز مترتّب می شود یا نه؟

بله،این اثر مترتّب می شود و ما باید که حمد را برای او قرائت کنیم چون که یقین داریم که روز جمعه اوّلین جمعۀ موت زید بوده است اعمّ از اینکه مبدأ موت او پنج شنبه باشد و یا جمعه.

منتهی،در اینجا نیازی به استصحاب ندارد،چراکه ما یقین داریم که روز جمعه اوّلین جمعۀ موت اوست.

البته اینکه گفته شد که با استصحاب حیات نمی شود که اثبات حدوث موت فی الیوم الجمعه را نمود بنابراین بود که حدوث را به معنای بدأت الوجود بگیریم.

به عبارت دیگر حدث یعنی بدء وجوده،یعنی که وجود موت او در جمعه مثلا شروع شد.و لذا گفته شد که با استصحاب حیات زید فی یوم الخمیس نمی توان اثبات کرد مرگ او را فی الیوم الجمعه.

*جناب شیخ اگر ما بگوئیم که حدوث یعنی مطلق الوجود بعد العدم و(بدء)را در مفهوم وجود اخذ نکنیم چطور؟

*به عبارت دیگر:بگوئیم که هر شیئی که پس از عدم،وجود پیدا کند آن حادث است و لذا آنچه را که ما اخذ می کنیم وجود بعد العدم است و بعد العدم بودن را در وجود آن اخذ کنیم چطور؟