متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 224

پس اگر در چیزی از آن قاطع وجودا یا صفه شک بشود:

1-استصحاب صحّه اجزاء(سابقه)جاری می شود،بدین معنا که اجزاء سابقه بر قابلیّت هیئت اتّصالیّه باقی اند و در نتیجه عدم وجود اعادۀ آنها بر آن متفرّع می شود.

2-استصحاب هیئت اتّصالیّه ای جاری می شود که بین اجزاء سابقه و آنچه که از اجزاء باقیه به آنها ملحق می شود مورد لحاظ واقع شده است که در نتیجه بقاء به سبب اتمام عمل بر آن متفرّع می شود.

این کلام(در جریان استصحابات مذکوره)اگرچه قابل نقض و ابرام است(یعنی که می توان گفت که اوّلی اصل مثبت و دوّمی حالت سابقه ندارد)و لکن آنچه در این مقام آشکارتر است این است که:

به حسب مسامحۀ عرفی در بسیاری از استصحابات،در اینجا نیز استصحاب جاری می شود.

تمسّک به استصحاب حرمت قطع و مناقشۀ شیخ در آن

چه بسا(در این مقام)در مطلق شک در فساد(اعم از اینکه نگرانی از ناحیۀ قاطع باشد.

*** تشریح المسائل:

*مقدّمه و قبل از ورود به بحث در تنبیه هشتم بفرمائید به چه اموری اجزاء و شرائط گفته می شود؟

به اموری اجزاء و شرائط گفته می شود که وجود آنها در عبارت لازم بوده و عدم وجودشان قادح به عبادت است.

*چه تفاوتی بین جزء و شرط وجود دارد؟

1-جزء به امری گفته می شود که داخل در ماهیّت مأمور به و واجب بوده و قوام امر مرکّب به آن جزء و دیگر اجزاء باشد،مثل تکبیر و یا قرائت و...در نماز.

2-شرط به امری گفته می شود که خارج از ماهیّت و حقیقت مأمور به است و لکن صحّت عبادت بستگی به وجود آن دارد مثل طهارت،استقبال،ستر و...در نماز.

*به چه اموری موانع و قواطع گفته می شود؟

به اموری که عدم آنها در صحّت عبادت لازم و وجودشان قادح و مخلّ به صحّت عبادت است.

*پس وجه امتیاز و یا به تعبیر دیگر تفاوت موانع و قواطع در چیست؟

موانع به اموری گفته می شود که عدمشان من حیث هو عدم،معتبر و در صحّت عبادت دخیل