متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 254

سپس مسألۀ مورد بحث را که پاسخ از سخن آن یهودی باشد بر اصل مزبور استوار کرده می گوید:

در باب استصحاب،مستصحب ما،باید که کامل متعیّن و مشخص باشد به نحوی که استعداد بقاء آن محرز باشد تا که استصحاب جاری شود.

در ما نحن فیه قدر مسلّم این است که:یک نبوتی فی الجمله بطور مجمل و مبهم ثابت شده است که کلّی بوده و قابلیّت دارد که در ضمن هر یک از سه فرد ذیل تحقّق یابد:

1-در ضمن نبوت مؤبّده که خدای تعالی تصریح فرموده باشد که:انت نبیّی الی الابد

2-در ضمن نبوت موقته که خدایتعالی تصریح کرده باشد به اینکه:انت نبیّی الی ظهور نبی الاسلام

3-در ضمن نبوت مطلقه که مقیّد به قید ابدیّت و یا موقت بودن نشده و اطلاق دارد فی المثل گفته است:انت نبیّی حال:

اگر خصوص فرد اوّل ثابت شود،البته استعداد بقاء نبوت الی الابد محرز است و جای استصحاب می باشد،علاوه بر اینکه بالاتر از استصحاب،این مسأله به حکم نص و دلیل اجتهادی روشن می شود و نیازی به استصحاب نمی باشد.

اگر خصوص فرد ثالث اثبات شود باز هر مطلقی از مطلقات شریعت به حکم استقراء ظهور در استمرار دارد و مقتضی موجود است و شک ما از قبیل شک در رافع است و جای استصحاب می باشد،مضافا بر اینکه اطلاق،خود دلیل اجتهادی بوده و نیازی به استصحاب نمی باشد.

امّا آنچه از روایات به دست می آید،هیچ یک از این دو احتمال قابل اثبات نیست.

بنابراین:آنچه مسلم است این است که:یک نبوت فی الجمله و یا به تعبیر دیگر یک مطلق النبوتی اثبات شده است که مقسم سه قسم مذکور است و محتمل است که در ضمن فرد اوّل و یا ثالث و یا ثانی باشد.

در اینگونه موارد ان فردی را که استعداد بقائش از همه کمتر باشد باید گرفت و آن نبوّت مقیّده و موقّته است و گفت:

تا به اینجا نبوت موسی(مثلا)استعداد بقاء داشت و از این مقطع به بعد هرکجا که شک بشود، شک از قبیل شک در رافع است و جای استصحاب است.و لکن از حالا به بعد اصل اقتضاء و قابلیّت بقاء،مشکوک است مثل همان فرد قصیر العمر از کلّ موجود در خانه که در چنین صورتی جای استصحاب نمی باشد.