متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 256

ترجمه

مناقشۀ شیخنا در آنچه که محقق قمی افاده فرموده است

شیخ می فرماید در این پاسخ جناب قمی اشکالاتی است:

اوّلا:گذشت که جریان استصحاب(به عقیدۀ خود قمی هم که بین شک در رافع و شک در مقتضی فرقی نمی گذارد)متوقف بر احراز استعداد مستصحب نمی باشد(و الاّ خود ایشان نیز نباید که در شک در مقتضی که استعداد بقاء محرز نیست از جمل در بقاء رمضان،بقاء عدّه،بقاء خیار غبن،استصحاب جاری کند و حال آنکه جاری می کند).

ثانیا:اینکه فرموده است که اطلاق برای ما ثابت نشده است چون که در معنا(مثل همان)قید است(و نیاز به استصحاب دارد)صحیح نمی باشد.چرا؟

زیرا که عدم تقیید(یعنی اطلاق)مطابق با اصل است،آنچه مخالف با اصل است اطلاق به معنای عمومیّت و استمرار است(مثل انت نبیّ الی الابد و انت نبیّ الی کذا...).

پاسخ سوّم شیخنا به مرحوم قمی:

حاصل مطلب اینکه:

در اینجا(یعنی در باب نبوت)فی الواقع و نفس الامر(یعنی عالم ثبوت و متن واقع دو چیز بیشتر محقّق نیست):یکی نبوّتی که الی آخر الابد استمرار دارد،یکی نبوتی که مغیای به یک وقت خاصّ(یعنی ظهور حضرت ختمی مرتبت ص)است،و شقّ سوّمی در عالم واقع برای آن دو وجود ندارد.

در نتیجه:نبوّت مطلقه یعنی نبوّت بدون قید و مطلق نبوّت(یعنی نبوّت کلی)در تردد میان استمرار و توقیت مساوی اند.

پس برای اجرای استصحاب(توسط قمی)در یکی از آن دو(یعنی نبوت مطلقه)،و عدم اجرای استصحاب در دیگری(یعنی مطلق نبوت)دلیلی وجود ندارد،مگر به قرینۀ مطلبی که بعدا ذکر کرده و گفته است که مراد از مطلقات هر شریعتی به حکم استقراء و تتبّع،دوام و استمرار است تا که رافع ثابت شود،اراده کند که مطلق(گفتن خدا)در حکم(و به منزلۀ)استمرار(دادن)است.

پس:شک در آن(مطلق شک در رافع است،بخلاف مطلق نبوت که استعداد بقاء،به هنگام شک در آن محرز نیست(به خاطر اینکه تتبع و استقراء به آن ضمیمه نمی شود)و لذا از قبیل(کلّی) حیوانی است که مردّد میان دو استعداد مختلف(یعنی قصیر العمر و طویل العمر)است.