متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 257

پاسخ دیگر و در واقع چهارمین پاسخ شیعه به محقق قمی

ثالثا:آنچه که جناب قمی فرموده،به واسطۀ جریان استصحاب در احکام شرعیّه نقض می شود به دلیل جریان(همان)ایراد(یعنی عدم احراز استعداد بقاء)در بسیاری از احکام شرعیّه و بلکه در اکثر آنها.

سخن دیگری از محقق قمیره

-قطعا مرحوم محقّق متوجّه اشکال فوق بر سخنش شده است و لکن با مطلبی به دفع آن پرداخته که به وسیلۀ آن دفع نمی شود.

-ایشان می فرماید تتبع و استقراء:

1-حکم می کند به اینکه بیشتر احکام شرعیّه،جز آن احکامی که برای آنها حدّ محدودی ثابت شده است،فوری نیستند و محدود به حدّ معیّنی نمی باشند.

یعنی ما به حکم غلبه فهمیدیم که احکام خدا استعداد بقاء دارند.

2-و حکم می کند به اینکه شارع مقدّس در هرجا که مطلقی از جانب خدا وارد شده،ارادۀ قناعت به استمرار آن کرده است(یعنی که به همان اطلاق بسنده کرده و نفرموده است که الی الابد).

سپس ادامه می دهد به اینکه:

و از خارج فهمیده می شود که او از آن حکم استمرار را اراده کرده است و لذا هرکس در بیشتر موارد احکام تتبّع کرده و استقراء نماید ظنّ قوی به دست می آورد که مراد خدایتعالی از این مطلقات همان استمرار است تا زمانی که عقلا و نقلا رافع ثابت شود.

کلام مرحوم محقق تمام شد.

*** تشریح المسائل:

*حاصل مطلب در«و فیه:اوّلا:...الخ»چیست؟

چهار جواب جناب شیخ از سخنان میرزای قمی است که یکی پس از دیگری بیان می شود

1-پاسخ اوّل این است که:این فرمایشات با مبنای خود شما و همچنین با مبنای مشهور ناسازگار است.چرا؟

زیرا که شما و مشهور معتقد هستید به اینکه استصحاب مطلقا حجّت است چه در شک در