متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 291

اگر منظور امام علیه السّلام از اعتراف به چند مطلب فوق الذّکر،صرفا این می بود که ما به اصل نبوّت جداگانه معترف هستیم و سپس بطور جداگانه مدّعی بشارت نیز می باشیم،پاسخ قانع کننده ای نبود و سخن جاثلیق را قطع نمی کرد چرا که جاثلیق می توانست بگوید که پس حالا که قبول کردید بیائید و استصحاب کنید و حال آنکه او قانع شده و به سراغ مطلب بعدی رفت و این در صورتی است که بگوئیم منظور امام علیه السّلام از آن اقرارها،اعتراف به مجموع من حیث المجموع است،یعنی چه؟

یعنی ما نبوّت عیسی و کتاب او را همراه با بشارت به نبوّت نبیّ بعدی و تنها بر این تقدیر قبول داریم نه به صورت منجّز و بدون این فرض تا که ملزم به استصحاب شویم.

این بود که سخن جاثلیق را قطع و ریشه کن نمود.

*گواه و مؤید شما بر این مطلب چیست؟

دنبالۀ این کلام است که به منزلۀ بیان مفهوم تعلیق و شرط کلام قبلی است که فرمود:

و کافر بنبوّه کلّ عیسی لم یقرّ بنبوّه محمد ص و کتابه و لم یبشّر به امّته.

یعنی:آن جملۀ قبلی با این جمله بدین معناست که:اگر عیسی به نبوّت پیامبر ص ما اقرار کرده و بشارت داده باشد ما نبوّت او را قبول داریم مفهومش این است که:اگر چنین بشارتی نباشد ما نیز چنان نبوّتی را قبول نداریم.

*پس غرض ایشان از«و امّا التزامه ع بالبیّنه علی دعواه...الخ»چیست؟

توضیح و تفسیر فراز دوّم سخن امام و یا به اصطلاح روایت است و لذا می فرماید:

ممکن است که به ذهن کسی بیاید که اگر مراد حضرت علیه السّلام از فراز اول سخنانش یعنی اعتراف ایشان به نبوّت و کتاب عیسی علیه السّلام عبارت می بود از نبوّت تقدیریّه که شما مدّعی هستید،همان فراز کافی بود که سخن عالم کتابی را قطع کند و او را مجاب سازد و وی نتواند که ما مسلمانان را به جریان استصحاب ملزم سازد.

با این لحاظ دیگر نیازی نبود که امام علیه السّلام در فراز بعدی بیّنه بیاورند و حال آنکه حضرت به اقامۀ بیّنه ملتزم شده است.

بنابراین:شاید کیست توهّم کند که این التزام حضرت به بیّنه،خود دلیل این است که:

حضرت علیه السّلام در فراز اوّل به نبوّت تنجیزیّه اعتراف کرده اند و این مقدار جوابگوی عالم یهودی نبود.

چرا؟

زیرا که جا داشت که وی فورا به استصحاب اصرار کرده و حضرت را بدان ملزم نموده و