متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 292

بگوید:پس هر دو طرف اصل نبوّت را قبول داریم و لکن باید برای مازاد بر اصل نبوّت یعنی بشارتی که شما مدّعی آن هستید خود بیّنه بیاورید.

التزام به بیّنه هم بالجمله دلیل است بر تسلیم شدن در برابر استصحاب و این کاشف از اعتراف شما به نبوّت تنجیزیّه است.

پس:نمی توان این پاسخ پنجم را از سخن امام علیه السّلام برداشت نمود.

کلام شیخ در پاسخ به این توهّم و یا اشکال این است که:

این التزام به بیّنه دلیل بر تسلیم حضرت در برابر استصحاب نبوده و دلالت ندارد بر اینکه حضرت اصل نبوّت تنجیزیّه را قبول کرده است و برای اثبات بشارت نیازمند بیّنه گردیده است.

بلکه حکمت اصلی التزام به بیّنه آن است که حضرتش علیه السّلام از آغاز این مناظره و گفتگو مصمّم بودند به اینکه حقیقت را برای جهانیان روشن ساخته و افکار قابل هدایت را به صراط مستقیم هدایت نمایند.

بنابراین:از هر راهی که آنها مایل بودند و تقاضا می کردند حضرت وارد می شد یعنی:

اگر بیّنه می خواستند بیّنه می آورد و چنانچه برهان طلب می نمودند اقامۀ برهان می فرمود،و اگر شاهدی از قرآن می خواستند قرآن تلاوت می فرمود و در صورتی که مدرکی از تورات و انجیل مطالبه می نمودند از طریق کتاب خودشان پاسخ می دادند.

*پس مراد شیخنا از«و الاّ فالظّاهر المؤیّد بقول الجاثلیق...الخ»چیست؟

این است که:شاهد ما بر مطلبمان که گفتیم:التزام امام علیه السّلام به بیّنه از باب اثبات حق بود و نه از باب تسلیم بودن در برابر استصحاب این است که:

اگر التزام امام به بیّنه از باب تسلیم بود نتیجه این می شد که اصل نبوّت عیسی را هر دو قبول کرده اند و در مسأله بشارت مناظره و بحث دارند.

آنگاه چگونه ممکن است که هر دو در یک مسأله مدّعی باشند؟الاّ و لا بدّ که اگر یکی از آن دو مدّعی بشود آن دیگری منکر خواهد بود و حال آنکه در هر قضیه هر دو را مدّعی فرض کرده است و لذا حق این است که:اقرار به نبوّت تقدیریّه بود و لذا هر یک از آن دو خواهان بیّنه بر بقاء و نفی بودند.

-شیخنا سپس می فرماید:مگر اینکه کسی بگوید که:

امام علیه السّلام ابتدا به نبوّت تنجیزیّه اعتراف نمود و سپس مدّعی بشارت شد و ناچار گردید که به بیّنه ملتزم شود و مراد در این قسمت بیّنۀ اصطلاحی است،یعنی اقامۀ دو شاهد عادل.