متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 356

لو علم بانتفاء الفرد المشخّص له سابقا-:بأنّ المستصحب هو مطلق المطلوبیّه المتحقّقه سابقا لهذا الجزء و لو فی ضمن مطلوبیّه الکلّ،إلاّ أنّ العرف لا یرونها مغایره فی الخارج لمطلوبیّه الجزء فی نفسه.

و یمکن توجیهه بوجه آخر-یستصحب معه الوجوب النفسیّ-بأنّ یقال:إنّ معروض الوجوب سابقا،و المشار إلیه بقولنا:«هذا الفعل کان واجبا»هو الباقی،إلاّ أنّه یشکّ فی مدخلیّه الجزء المفقود فی اتّصافه بالوجوب النفسیّ مطلقا،أو اختصاص المدخلیّه بحال الاختیار،فیکون محلّ الوجوب النفسیّ هو الباقی،و وجود ذلک الجزء المفقود و عدمه عند العرف فی حکم الحالات المتبادله لذلک الواجب المشکوک فی مدخلیّتها.و هذا نظیر استصحاب الکرّیّه فی ماء نقص منه مقدار فشکّ فی بقائه علی الکرّیّه،فیقال:«هذا الماء کان کرّا،و الأصل بقاء کرّیّته»مع أنّ هذا الشخص الموجود الباقی لم یعلم بکرّیّته.و کذا استصحاب القلّه فی ماء زید علیه مقدار.

و هنا توجیه ثالث،و هو:استصحاب الوجوب النفسیّ المردّد بین تعلّقه سابقا بالمرکّب علی أن یکون المفقود جزءا له مطلقا فیسقط الوجوب بتعذّره،و بین تعلّقه بالمرکّب علی أن یکون الجزء جزءا اختیاریّا یبقی التکلیف بعد تعذّره،و الأصل بقاؤه،فیثبت به تعلّقه بالمرکّب علی الوجه الثانی.

و هذا نظیر إجراء استصحاب وجود الکرّ فی هذا الإناء لإثبات کرّیّه الباقی فیه.

ترجمه

تنبیه یازدهم

اشاره

(اگر بعضی مأمور به متعذّر شود آیا در وجوب الباقی استصحاب جاری می شود یا نه؟)

جماعتی در بعض اجزاء مرکب به هنگام تعذّر،استصحاب را جاری کرده اند.

پس:استصحاب می شود بقاء وجوب اجزاء باقیمانده(از مرکب).

این به ظاهره(یعنی با قطع نظر از سه توجیهی که خواهد آمد)صحیح نمی باشد چنانکه برخی از محقّقین(مثل محقق خوانساری شارح دروس)بدان تصریح کرده اند.

زیرا آن وجوبی که اجزاء باقیه قبل از تعذّر جزء متعذّر(مثلا سوره)داشتند یک وجوب تبعی و