متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 357

غیری بوده که به تبع از وجوب الکل و از باب مقدّمه است،که اکنون پس از تعذّر کلّ(آن وجوب تبعی)مقطوع الارتفاع است.

و آن وجوبی که اکنون(یعنی)پس از تعذّر می خواهیم برای اجزاء باقیه ثابت کنیم یک وجوب نفسی و استقلالی است.

توجیه استصحاب وجوب بقیّۀ اجزاء به طرق دیگر

توجیه اول

1-توجیه استصحاب مزبور بنابر آنچه که دانستی(به طریق مسامحه در مستصحب)و جواز ابقاء قدر مشترک در برخی از موارد ولو معلوم شود که آن فرد سابق از بین رفته است(و لکن عرف مسامحه،فرد جدید مشکوک را بقاء و استمرار همان متیقّن می بیند)

این توجیه بنابر مسامحۀ عرفیّه در خود مستصحب است به اینکه:

مستصحب یک کلّی و قدر جامع است به نام مطلق الوجوب یا مطلق المطلوبیّه که سابقا برای این جزء محقق بود(یعنی که این اجزاء باقیمانده که عبارت باشند از 9 جزء،قبل از تعذّر فلان جزء...مطلوبیّت و وجوب داشتند)و لو در ضمن کلّ و به تبع آن،جز اینکه(در اینگونه موارد واسطه خفیّه است)و به نظر عرف نمی آیند تا آنجا که گویا اثر مستقیما بر خود مستصحب مترتب شده است(و چنین اصلی مثبت نیست)

توجیه دوم

2-توجیه استصحاب مزبور به وجه دیگری نیز ممکن است به اینکه(با این توجیه که در موضوع المستصحب که عمل باشد مسامحه شده)وجوب نفسی استصحاب می شود به اینکه گفته شود که:

آنچه سابقا وجوب بر آن عارض شد(یعنی اجزاء الباقیه که قبل از تعذّر واجب به وجوب نفسی بودند)و آنچه در کلام ما بدان اشاره شد به اینکه این فعل(مثل صلاه)واجب است،همان (وجوب)باقی است،جز اینکه شک می شود در اینکه آیا آن جزء مفقود یا متعذّر در اتّصاف عمل به وجوب نفسی مطلق است یا اینکه مدخلیّت آن اختصاص به حال اختیار دارد(یعنی آیا تحت هر شرایطی عمل به همراه این جزء یا شرط مطلوب است یا اینکه مقیّد به حال تمکّن است؟)

که در نتیجه،وجوب نفسی باقی است(بدین معنا که استصحاب وجوب نفسی جاری می شود) و لذا وجود آن جزء مفقود و متعذّر و عدم آن عند العرف در حکم حالات متبادله برای آن واجب است(یعنی که جریان واجد یا فاقد بودن این عمل نسبت به سوره را مثلا موجب تغییر در ماهیّت و تبدّل موضوع نمی دانند بلکه این امور را از قبیل تبادل حالات و تغییر عوارض یک ذات و ماهیت به حساب می آورند.)