متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 368

تشریح المسائل:

*حاصل مطلب در«و یظهر فائده مخالفه التوجیهات؛...الخ»چیست؟

پاسخ به یک سؤال مقدّر است که تقدیرش چنین است:

با توجه به اینکه یک توجیه در رابطۀ با کلام بحر العلوم نسبت به استصحاب ایشان کافی بود، چرا اقدام به توجیهات مختلف نمودید؟

و لذا می فرماید:فلسفۀ توجیهات مختلف این است که:

1-در برخی از موارد هر سه توجیه قابل استفاده است مثل تعذّر سوره در نماز که نسبت به بقیۀ اجزاء استصحاب وجوب جاری می شود که محاسباتی که تاکنون صورت گرفت بر همین مثال بود.

2-امّا در برخی از موارد از توجیه اوّل و سوم می توان استفاده نمود،فی المثل:

اگر مرکّبی مثل نماز،معظم اجزائش متعذّر بشود و تنها یک یا دو جزء آن برای ما میسور باشد، مثلا از کلّ نماز تنها قادر بر انجام تکبیره الاحرام و قرائت سورۀ حمد باشیم:

بنابر توجیه اوّل که مبتنی بر مسامحۀ در مستصحب بود استصحاب جاری می شود.چرا که اگر حتی یک جزء نماز هم برای ما میسور باشد،می گوئیم:

-این یک جزء قبلا مطلوب مولی بود و لو در ضمن کلّ.

-اکنون در بقاء مطلق وجوب آن شک داریم.

-استصحاب جاری کرده می گوئیم:اکنون نیز واجب است.

و امّا بنابر توجیه سوم نیز که خود وجوب نفسی را استصحاب می کردیم که موضوعش یک امر مجملی بود که مردّد بود بین اینکه آیا.......

-در اینجا نیز نفس وجوب نفسی این یک یا دو جزء را که بر یک موضوع مجمل بار شده است استصحاب می کنیم.

بدینوسیله ثابت می شود که جزئیّت اجزاء متعذّره مختص به حال تمکّن بوده و در حال تعذّر جاری نمی باشد.

پس:وجوب نفسی به همین اجزاء میسوره و لو قلیله باشند منحصر می شود.

و امّا توجیه دوّم که مبتنی بر مسامحه در موضوع مستصحب بود در این مورد جاری نمی باشد.

چرا؟