متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 388

ترجمه

تنبیه دوازدهم

اشاره

(جریان استصحاب حتی در صورت ظنّ به خلاف)

-(در باب استصحاب و جریان آن)فرقی نیست بین اینکه احتمال خلاف حالت سابقه(یعنی احتمال ارتفاع)با احتمال بقاء مساوی باشد یا که به سبب ظنّ غیر معتبره(نسبت به آن احتمال) بقاء راجح باشد(یعنی که حتی در صورت ظنّ به خلاف هم استصحاب حجّت است و جاری می شود)

ارائۀ ادله ای در اثبات مدّعای فوق

دلیل اوّل:اجماع قطعی علما است لکن بنابراین فرض که استصحاب از باب اخبار حجّت است.

دلیل دوّم:اینکه مراد از شک در روایات،معنای لغوی آن(یعنی شکّ بالمعنی الاعم)است

در حالیکه این(معنای لغوی)خلاف یقین است،چنانکه در صحاح اللغه آمده است و ظاهرا اختلافی در این(معنا)وجود ندارد.

و ادّعای انصراف مطلق کلمۀ شک در روایات به معنای اخصّش،که همان معنای متساوی الطرفین باشد،قرینه و شاهدی برش وجود ندارد،بلکه علاوه بر تعریف اطلاق شک بر معنای اعم در اخبار،موارد زیادی از اخبار وجود دارد که گواهی می دهد بر خلاف این ادّعا:

1-از جملۀ این موارد؛مقابلۀ شک با یقین در تمام روایات باب استصحاب است(و شکی که در مقابل یقین باشد،شامل هر سه حالت می شود)

2-و از جملۀ این موارد؛ظاهر سؤال در صحیحۀ اوّل زراره یعنی:«فان حرّک الی جنبه شیء و هو لا یعلم به»است که نشان می دهد که فرض سؤال آنجایی است که اماره ای از امارات نوم،پیدا شده است(که همان حرکت دادن چیزی در اطراف او و متوجّه نشدن او باشد)و لذا احتمال قوی می دهیم که او خوابیده باشد.

(مع ذلک امام می فرماید اینگونه امارات کافی نیست و باید یک امارۀ محکمی پیدا شود و الاّ جای استصحاب است).

3-و از جملۀ این قرائن در کلام امام علیه السّلام اینکه:(یقین قبل محفوظ است)تا اینکه به یقین دیگری دست پیدا کند،از آن جهت که امام با کلمۀ(حتّی)غایت وجوب وضوء(یعنی حالت سابقه را حصول)یقین به نوم و آمدن امری که مبین آن باشد قرار داده است.