متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 394

1-اگر معتقد باشد که ملاک جریان افادۀ ظنّ فعلی به وفاق حالت سابقه است در این دو صورت چنین ظنّی حاصل نمی شود.پس استصحاب جاری نمی باشد.

2-و اگر کسی معتقد باشد که ظنّ فعلی و شخصی به وفاق حالت سابقه لازم نیست و لکن ظنّ فعلی به خلاف قادح است،در اینجا در صورت شک استصحاب جاری می کند و در صورت ظنّ به خلاف خیر.

3-و اگر کسی مثل مشهور این دسته مناط را ظنّ نوعی و شأنی به بقاء حالت سابقه بداند باز مثل طرفداران حجیّت از باب اخبار،در هر دو صورت استصحاب را جاری می سازد.چرا؟

زیرا:حالت سابقه قابلیّت افادۀ ظنّ به بقاء را داشته و لو بالفعل ظنّ نیاورده ولی خوب مهم نمی باشد.و لذا:

در مقامات غیر محصوره از سیاسات و معاملات و عبادات بر وجه کلّی تمسّک کرده اند،من غیر التفاوت الی وجود الامارات الغیر المعتبره فی خصوصیات الموارد.

متن و اعلم:أنّ الشّهید(قدس سره)فی الذکری-بعد ما ذکر مسأله الشکّ فی تقدّم الحدث علی الطّهاره-قال:

تنبیه:قولنا:«الیقین لا یرفعه الشکّ»،لا نعنی به اجتماع الیقین و الشکّ فی زمان واحد؛ لامتناع ذلک،ضروره أنّ الشکّ فی أحد النقیضین یرفع یقین الاخر،بل المعنیّ به:أنّ الیقین الّذی کان فی الزّمن الأوّل لا یخرج عن حکمه بالشکّ فی الزّمان الثّانی؛لأصاله بقاء ما کان علی ما کان،فیؤول إلی اجتماع الظنّ و الشکّ فی الزّمان الواحد،فیرجّح الظنّ علیه،کما هو مطّرد فی العبادات، (1)انتهی.

و مراده من الشکّ معناه اللغویّ،و هو مجرّد الاحتمال المنافی للیقین،فلا ینافی ثبوت الظّنّ الحاصل من أصاله بقاء ما کان،فلا یرد ما اورد علیه (2):من أنّ الظنّ کالیقین فی عدم الاجتماع مع الشکّ.