متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 395

نعم،یرد علی ما ذکرنا من التوجیه:أنّ الشّهید قدس سره فی مقام دفع ما یتوهّم من التناقض المتوهّم فی قولهم:«الیقین لا یرفعه الشّکّ»،و لا ریب أنّ الشّکّ الذی حکم بأنّه لا یرفع الیقین،لیس المراد منه الاحتمال الموهوم؛لأنّه إنّما یصیر موهوما بعد ملاحظه أصاله بقاء ما کان،نظیر المشکوک الذی یراد إلحاقه بالغالب،فإنّه یصیر مظنونا بعد ملاحظه الغلبه.و علی تقدیر إراده الاحتمال الموهوم-کما ذکره المدقّق الخوانساری (1)-فلا یندفع به توهّم اجتماع الوهم و الیقین المستفاد من عدم رفع الأوّل للثانی.و إراده الیقین السابق و الشکّ اللاحق یغنی عن إراده خصوص الوهم من الشکّ.

و کیف کان،فما ذکره المورد-من اشتراک الظنّ و الیقین فی عدم الاجتماع مع الشکّ مطلقا-فی محلّه.

فالأولی أن یقال:إنّ قولهم:«الیقین لا یرفعه الشکّ»لا دلاله فیه علی اجتماعهما فی زمان واحد،إلاّ من حیث الحکم فی تلک القضیّه بعدم الرفع.و لا ریب أنّ هذا لیس إخبارا عن الواقع؛لأنّه کذب،و لیس حکما شرعیّا بإبقاء نفس الیقین أیضا؛لأنّه غیر معقول،و إنّما هو حکم شرعیّ بعدم رفع آثار الیقین بالشکّ اللاحق،سواء کان احتمالا مساویا أو مرجوحا.

ترجمه

نقل کلام شهید از ذکری

بدان که مرحوم شهید اوّل در کتاب ذکری پس از ذکر مسألۀ شک در تقدّم حدث بر طهارت می فرماید:

معنای این سخن ما که:شک یقین را از بین نمی برد،اجتماع یقین با شک در زمان واحد نمی باشد،چرا که این اجتماع محال است،زیرا که بدیهی است که شک در یک طرف نقیضین،یقین به طرف دیگر را از بین می برد،بلکه مراد از این کلام این است که:

آن یقینی که در زمان اوّل(سابق)بود از حکمش خارج نمی شود به وسیلۀ شک در زمان دوم (لاحق).لاصاله بقاء ما کان علی ما کان.

بنابراین:بازگشت استصحاب به اجتماع ظنّ و شک در زمان واحد می باشد که در نتیجه جانب