متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 12 صفحه 396

ظنّ بر جانب شک ترجیح داده می شود(و استصحاب جاری می گردد)چنانکه این مسأله در عبادات شایع است.تمام.

توجیه کلام شهید توسط شیخ

مراد شهید از این شک،معنای لغوی آن است و آن معنا مجرّد احتمال است که منافی با یقین است،در نتیجه(این احتمال ضعیف)با ثبوت ظنّ حاصل از اصالت بقاء ما کان منافاتی ندارد.

پس:دیگر این ایرادی که گفته شد:ظنّ نیز در عدم اجتماع با شک مثل یقین است،وارد نمی باشد.

اشکال بر توجیه فوق

بله،بر این توجیهی که ما نسبت به کلام شهید انجام دادیم،این ایراد وارد است که:شهید در مقام رفع و از بین بردن تناقض متوهمی در کلام قوم است که گفته اند:الیقین لا یرفعه الشک.

تردیدی نیست که مراد قوم از شک که حکم شده است(در آن)به اینکه یقین را از بین نمی برد، شک به معنای وهم نیست.چرا؟

*** تشریح المسائل:

*حاصل مطلب در«و اعلم؛...الخ»چیست؟

این است که:مرحوم شهید اوّل در کتاب ذکری تنبیهی را عنوان کرد،می فرماید:شاید برای کسی نسبت به این عبارت فقها که می گویند:(الیقین لا یرفعه الشک)این توهم پیش بیاید که صدر و ذیلش متناقض بوده و اجتماع نقیضین است.چرا؟

زیرا معنای ظاهری آن این است که:شک رافع یقین نمی باشد یعنی که با آمدن شک همان یقین همچنان به حال خود باقی است.

این تناقض است و تناقض هم محال است.

مرحوم شیخنا در پاسخ به این مطلب می فرماید:مراد حضرات این نیست که یقین و شک در یک زمان قابل جمع اند،چرا که این از محالات است چرا؟

زیرا:یقین یعنی جزم به یک طرف و حال آنکه شک یعنی احتمال هر دو طرف نفی و اثبات.

بنابراین:مراد حضرات این است که:آن یقینی که در زمان سابق بود و اکنون شک جای آن را گرفته،احکام آن یقین همچنان به قوّت خود باقی است و به صرف شک،دست از احکام آن برنمی داریم.