متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 122

طریق اولی اثبات نخواهد کرد.چرا؟

-زیرا به اشکال دیگری برمی خورد و آن اینستکه اصل مثبت می شود که حجّت نیست.

الحاصل:قاعدۀ الیقین ربطی به قاعدۀ تجاوز ندارد،چرا که ملاک قاعدۀ الیقین،بودن یقین سابق است بدین معنا که تو سابقا یقین به فلان مطلب داشتی و لکن حالا یقین تو متزلزل شده است.

-و امّا ملاک قاعدۀ تجاوز،تجاوز از محلّ است و نه بودن یقین سابق.

فی المثل:شما مشغول خواندن سوره ای،در اثناء سوره شک می کنی که آیا حمد را خوانده ای یا نه؟

قاعدۀ تجاوز می گوید چون محلّش گذشته است به شک خودت اعتنا نکن بدون اینکه قبلا یقین به خواندن حمد داشته باشی.

نکته:منظور از مقارنات غیرشرعیه ای که در مطلب آمد عبارتست از اینکه عدالت به فرض حدوث باقی و مستمر هم هست و...

متن

و إن ارید بها الثّالث،فله وجه؛بناء علی تمامیّه قاعده«الشکّ بعد الفراغ و تجاوز المحلّ»، فإذا صلّی بالطّهاره المعتقده،ثمّ شکّ فی صحّه اعتقاده و کونه متطهّرا فی ذلک الزمان،بنی علی صحّه الصّلاه،لکنّه لیس من جهه اعتبار الاعتقاد السّابق؛و لذا لو فرض فی السّابق غافلا غیر معتقد بشیء من الطهاره و الحدث بنی علی الصحّه أیضا؛من جهه أنّ الشکّ فی الصلاه بعد الفراغ منها لا اعتبار به علی المشهور بین الأصحاب،خلافا لجماعه من متأخّری المتأخّرین، کصاحب المدارک (1)و کاشف اللثام (2)،حیث منعا البناء علی صحّه الطواف إذا شکّ بعد الفراغ فی کونه مع الطهاره.و الظاهر-کما یظهر من الأخیر-أنّهم یمنعون القاعده المذکوره فی غیر أجزاء العمل.