متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 152

المحقّقین (1)،الدالّه علی وجوب الفحص أربع سنین (2)-مبنیّ علی ظاهر کلامه:من إراده العمل بعموم«لا تنقض».

و أمّا علی ما جزمنا به (3)-من أنّ مراده عدم ما یدلّ علما أو ظنّا علی ارتفاع الحاله السابقه -فلا وجه لورود ذلک لأنّ الاستصحاب إن اخذ من باب التعبّد،فقد عرفت،حکومه أدلّه جمیع الأمارات الاجتهادیّه علی دلیله،و إن اخذ من باب الظنّ،فالظاهر أنّه لا تأمّل لأحد فی أنّ المأخوذ فی إفادته للظنّ عدم وجود أماره فی مورده علی خلافه؛و لذا ذکر العضدیّ فی دلیله (4):أنّ ما کان سابقا و لم یظنّ عدمه فهو مظنون البقاء.

و لما ذکرنا لم نر أحدا من العلماء قدّم الاستصحاب علی أماره مخالفه له مع اعترافه بحجّیّتها لو لا الاستصحاب،لا فی الأحکام و لا فی الموضوعات.

و أمّا ما استشهد به قدس سره-من عمل بعض الأصحاب بالاستصحاب فی مال المفقود،و طرح ما دلّ علی وجوب الفحص أربع سنین و الحکم بموته بعده-فلا دخل له بما نحن فیه؛لأنّ تلک الأخبار لیست أدلّه فی مقابل استصحاب حیاه المفقود،و إنّما المقابل له قیام دلیل معتبر علی موته،و هذه الأخبار علی تقدیر تمامیّتها مخصّصه لعموم أدلّه الاستصحاب،دالّه علی وجوب البناء علی موت المفقود بعد الفحص،نظیر ما دلّ علی وجوب البناء علی الأکثر مع الشکّ فی عدد الرکعات،فمن عمل بها خصّص بها عمومات الاستصحاب،و من طرحها- لقصور فیها-بقی أدلّه الاستصحاب عنده علی عمومها.

ترجمه

مسامحه در آنچه که فاضل تونی آن را از شرائط استصحاب قرار داده

اشاره

-به هر حال:قرار دادن برخی از اصحاب یعنی صاحب فصول،نبود دلیل اجتهادی برخلاف حالت سابقه را از شرائط عمل به استصحاب خالی از مسامحه نیست(چونکه به جای ارتفاع

1- (1) -انظر مفتاح الکرامه 8:92.
2- (2) -القوانین 2:75.
3- (3) -فی الصفحه السابقه.
4- (4) -شرح مختصر الأصول 2:453.