متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 160

اینکه گاهی وجه یا سبب این تقدیم بر مبتدی پوشیده می ماند و لذا باید که در سه مقام در اینجا صحبت شود:

1-در عدم معارضۀ استصحاب با برخی از امارات مثل ید و امثال آن که به نظر می آید از اصول هستند.

2-در حکم معارضۀ استصحاب با قرعه و امثال آن یعنی قاعدۀ فراغ و...

3-در عدم معارضۀ اصول سه گانۀ مذکور با استصحاب.

*** تشریح المسائل:

*مقدّمه بفرمائید بحث شیخنا در این قسمت چیست؟

-بیان نکاتی است به عنوان تمهید و هموار کردن بستر بحث برای مباحثی که در آینده بدان پرداخته خواهد شد.

*حاصل مطلب در(ثمّ المراد بالدّلیل الاجتهادیّ:...الخ)چیست؟

پاسخ به یک سؤال مقدّر به عنوان اوّلین نکته است و آن سؤال اینستکه مراد از دلیل اجتهادی چیست؟و لذا می فرماید:

-ادلّۀ اجتهادیه عبارتند از:کلیۀ امارات ظنیّه ای که شرع مقدّس آنها را در حقّ ما حجّت و واجب الاتّباع کرده است،مثل خبر واحد،اجماع منقول،ظواهر الفاظ و...

*پس مراد از(حیث انّها تحکی عن الواقع...الخ)چیست؟

اینستکه:این حجیّت امارات و وجوبشان بر ما از باب تعبّد نیست بلکه به مناط حکایتگری این امارات از واقع و کاشفیّت آنها از احکام واقعیّه و افادۀ ظنّ به واقع است،منتهی ظنّ نوعی و شأنی نه شخصی و فعلی.

*دلیل اجتهادی خود بر چند قسم است؟

بر دو قسم است:

1-گاهی در احکام شرعی واقعی است و به تعبیر دیگر کاشف از احکام واقعیّه است مثل خبر ثقه و ظواهر که بیان کنندۀ احکام خدا هستند.

2-گاهی در موضوعات است و مفید ظنّ به آنها مثل بیّنه که اثبات کنندۀ عدالت و یا فسق و...