متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 201

1-گاهی در افعال است 2-گاهی در اقوال است 3-گاهی در اعتقادات است.

*اصاله الصّحه در افعال خود بر چند قسم است؟

1-گاهی فی فعل النفس است 2-گاهی فی فعل الغیر است

-البته؛هریک از این دو قسم نیز خود دارای دو شعبه است:

1-گاهی در افعال عبادی است 2-گاهی در افعال معاملاتی است.

*بحث در اینجا پیرامون کدامیک از اقسام مذکور است؟

پیرامون اصاله الصحه فی فعل النّفس یعنی افعال خود است که از آن به قاعدۀ فراغ و تجاوز تعبیر می شود.

*با توجه به مقدّمۀ فوق انما الکلام در چیست؟

در اینستکه:اگر اصاله الصّحه در عمل با استصحاب تعارض کنند،کدامیک بر دیگری مقدّم داشته می شود؟

فی المثل:کسی غسل می کند،یا وضو می گیرد و یا نماز می خواند و یا روزه می گیرد و یا حجّی بجا می آورد و هکذا...

-پس از فراغ از عمل شک می کند که آیا فلان جزء و یا شرط آن را رعایت کرده است یا نه؟

-اصاله الصّحه می گوید:به شک پس از فراغ از عمل و تجاوز از محلّ اعتنا نکن و بنا را بر انجام آن بگذار و بگذر.

-امّا استصحاب حکم به عدم اتیان جزء و یا شرط مشکوک کرده می گوید باید که عمل را اعاده کنی.

-حال سؤال اینستکه:کدامیک از این دو اصل در اینجا بر دیگری مقدّم است؟

در پاسخ باید گفت:در اینجا نیز مثل قاعدۀ ید چهار صورت متصوّر است و در تمام صور اصاله الصّحه بر استصحاب مقدّم است.

1-اینکه هم اصاله الصّحه و هم استصحاب از امارات باشند.

2-اینکه هم اصاله الصّحه و هم استصحاب از اصول باشند.

3-اینکه استصحاب از امارات و اصاله الصحه اصل باشد.

4-اینکه استصحاب اصل و اصاله الصحه از امارات باشد.