متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 230

*دلیلشان بر این مدّعی چیست؟

استدلال به عموم ذیل حدیث اسماعیل بن جابر است که بقول مطلق فرموده:و قد دخل فی غیره،یعنی که غیر آن مشکوک حال هر نوع غیری که باشد.

*انما الکلام در این رابطه در چیست؟

اینستکه:برخی به این عدّه اعتراض کرده اند به اینکه:

-اگر مناط اینستکه شما می گوئید،پس چرا در مسألۀ شک در سجود پس از قیام،فقهاء فتوای داده اند به اینکه تا به رکوع رکعت بعدی نرفته است،هرکجا در سجدۀ دوّم شک کند باید که برگردد و آن مشکوک فیه را انجام دهد؟

*با توجّه به اشکال فوق،قول و یا احتمال سوّم چیست؟

-در حقیقت پاسخ به اشکال فوق الذّکر است مبنی بر اینکه:

-این مورد توسط مفهوم قید خارج شده است.چرا؟

-زیرا که درصدر حدیث آمده است که:(و من شکّ فی السّجود بعد ما قام)که مفهوم آن اینستکه:پس قبل از این مرحله قاعدۀ فراغ جاری نیست ولو وارد در نهوض شده باشد،و لذا این مورد از عموم ذیل استثناء می شود.

-و امّا جناب شیخنا می فرماید:این قول،قولی ضعیف و فاسد است چرا؟

-بخاطر اینکه صدر حدیث در مقام تمهید و تحدید از برای ذیل آن است و لذا معقول نیست که کبرای کلی ذیل آن صدر را شامل نشود چونکه شبیه خروج مورد و تخصیص مورد می شود که قبیح است.

-پس:بهتر است که صدر حدیث را به برکت مقام تمهید و تحدید بودن برای ذیل،قرینه قرار دهیم بر اینکه معیار،ورود در غیر خاصی است و مطلق الغیر ملاک نمی باشد.

*حاصل مطلب در(و الاقوی:اعتبار الدّخول فی الغیر...الخ)چیست؟

اینستکه:اقوی در نظر ما که شیخ انصاری هستیم همین مطلبی است که از صحیحۀ ابن جابر استفاده شد و آن این بود که:

-قاعدۀ تجاوز و فراغ پس از تجاوز از محل و ورود در غیر آنهم غیراصلیه جاری می شود و قبل از آن جاری نمی باشد.چرا؟زیرا: