متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 247

تجاوز از محلش.

*** تشریح المسائل:

*بطور خلاصه بفرمائید در مواضع چهارگانۀ قبلی پیرامون چه امری صحبت می شد؟

-عموما پیرامون شک در اجزاء مرکّب بود و اینکه:اگر ما پس از تجاوز از محلّ،فی المثل در رکوع،سجود و(در نماز)یا شستن دست راست،مسح سر و...(در وضوء)شک کردیم.

و یا اگر پس از فراغ از کلّ نماز و یا در وضوء در فعلی از افعال و یا عضوی از اعضاء هریک از آنها شک نمودیم،نباید که به شک خود اعتنا کنیم.

-امّا اگر قبل از تجاوز و یا فراغ شک نمودیم باید به شک خود اعتنا کنیم.

*مقدّمه بفرمائید در موضع پنجم پیرامون چه امری بحث می شود؟

-پیرامون شک در شرائط عمل است،فی المثل ممکن است که:

-در اثناء نماز و یا پس از فراغت از نماز شک کنیم که آیا وضوء ساخته ام و با طهارت وارد نماز شده ام یا نه؟

-آیا ساتر را به هنگام ورود به نماز و در اثناء آن تا به پایان مراعات کرده ام یا نه؟

-آیا وقت را مراعات نموده ام یا نه؟استقبال الی القبله چطور؟

-و هکذا در اباحۀ مکان نماز و نیّت آن و...

*انّما الکلام در چیست؟

-انما الکلام در اینجا در اینستکه:آیا قانون تجاوز از محلّ و فراغ از عمل اختصاص به باب اجزاء مرکب و شک در اجزاء دارد یا اینکه تعمیم داشته و در باب شکّ در شرائط هم مطلب از همین قرار است.

*چه پاسخی به این سؤال داده شده است؟

بطور کلّی پنج قول و یا پنج پاسخ در رابطۀ با این سؤال مطرح شده است که ذیلا یکی پس از دیگر مورد بررسی قرار می گیرد.

*حاصل مطلب در(ذکر بعض الاساطین:...الخ)چیست؟

اشاره به نظر کاشف الغطاء(ره)در مسألۀ مورد بحث است و لذا می فرماید: