متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 264

-اگر اصل صحت قاعده ای جداگانه و مستقل است مستند و مدرک آن چیست؟

-و لذا می فرماید:

مدرک این اصل،ظهور مسلّم است.

به عبارت دیگر:اصل و قاعده و ظاهر حال در فعل انسان عاقل بالغ مکلّف که در مقام ابراء ذمّه برآمده است و تصمیم دارد که عمل صحیح انجام دهد،و ضمنا از کم و کیف کار هم به خوبی مطلع است،اصل در عملش صحت است.

یعنی ظاهر حال اینستکه:انشاء الله عمل تام و تمامی انجام دهد و این ظهور مظنّه می آورد.

-و الظّنّ یلحق الشیء بالاعم الاغلب.

*پس مراد از(و یمکن استفاده اعتباره من عموم التّعلیل المتقدّم فی قوله:هو حین یتوضّأ اذکر...الخ)چیست؟

باز هم پاسخ به یک سؤال مقدّر است و آن سؤال اینستکه:

-این ظهور حال مسلّم که مظنّه می آورد دلیلش چیست؟

-و لذا می فرماید:

-دلیلش حدیثی است که قبل از این نقل گردید و آن عبارت بود از اینکه:(هو حین یتوضّاء اذکر منه حین یشکّ)؛

*نحوۀ استدلال به این حدیث چگونه است؟

-این جمله به منزلۀ بیان صغری برای یک کبرای کلّی می باشد بدین صورت که:

1-این شخص حین الوضوء اذکر بوده است.

2-هرکس که اذکر باشد،تمام خصوصیات را انجام داده و چیزی را فرو نمی گذارد چرا؟

زیرا فروگذاری و ترک جزء یا شرط یا وصف صحّت،یا از غفلت و نسیان ناشی می شود که خلاف فرض است،چونکه فرض اینستکه وی اذکر بوده است و به هنگام عمل متوجّه و ملتفت در نظر گرفته شده است.

-و یا از روی عمد است که باز نقض غرض است،چونکه بحث در رابطۀ با فردی است که اراده کرده است که ابراء ذمّه کند و لذا چنین کسی بدون جهت چیزی را کم نمی کند.

-در نتیجه می گوئیم:انشاء الله که این شخص مسلمان به هنگام وضوء تمامی جوانب را