متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 287

نحوۀ عمل را می داند منتهی در رابطۀ با وجود مانع تفحّص نکرده است لکن احتمال می دهد که بوده یا نبوده...؟

-اینجا نیز جای(و هو حین یتوضّاء اذکر...)نمی باشد چرا که ربطی به اذکر بودن ندارد بخاطر اینکه به نحوۀ عمل کاملا آگاهی دارد لکن تفحّص نکرده است.

-بله،برخی در اینجا از استصحاب عدم حائل استفاده کرده می گویند:

-اگر یک مانعی در اعضاء وضو بوده است لابد طاری بوده و نه ذاتی.

-و عند الشّک فی طرق علی المانع،الاصل عدمه،اصل اینستکه مانعی بر اعضاء وضو عارض نشده بوده است.

-پس استفاده از قاعدۀ تجاوز در اینجا مشکل است چونکه جای اذکر نیست و لکن استفاده از استصحاب عدم حائل،عدم مانع امکان دارد،جز اینکه اصل مثبت است.

چرا؟

-زیرا که شما با استصحاب مانع را برمی دارید،لازمۀ عقلی نبودن مانع،وصول آب به بشره است.

-شما می خواهید اثر عقلی را ثابت کنید و حال آنکه استصحاب نمی تواند اثر عقلی را ثابت کند مگر اینکه کسی استصحاب را از باب ظنّ حجّت بداند که در اینصورت مثبت و غیرمثبتش فرقی ندارد.یا اینکه عذر تراشیده بگوید واسطه خفیّه است.و لذا اصل اینستکه حائل یا مانع نبوده است،سپس آب به بشره رسیده است،پس وضو صحیح است.

نکته:متوجه شدیم که با قاعدۀ تجاوز احتمال بطلان سهوی را برمی داریم لکن فهمیدیم که یک اصاله الصّحهای هم داریم که غیر از قاعدۀ تجاوز است و آن اینستکه:

-الاصل فی فعل العاقل المختار فی مقام ابراء ذمّه،اینستکه عمل را کامل انجام دهد و با این اصل احتمال بطلان عمدی و سهوی را برمی داریم.

متن

(المسأله الثالثه) فی أصاله الصّحّه فی فعل الغیر