متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 304

نکن و نگو که مرتکب حرام شد و این به معنای ترتیب جمیع آثار صحّت بر فعل او نمی باشد.

فی المثل:

-شخصی که با تو هم عقیده است یعنی اثری را که شما صحیح می دانید او نیز صحیح می داند و آنکه را که شما باطل می دانید او نیز آن را باطل می داند،معامله ای را انجام داده و ما نمی دانیم که ربوی انجام داده و یا غیرربوی؟

-اگر ربوی انجام داده باشد،عنده و عندکم باطل است و چنانچه غیرربوی باشد باز عنده و عندکم حسن و صحیح است.

-احادیث مزبور به ما و شما می گوید:وقتی کسی عملی را انجام داد و شما شک کردید که آیا عمل ممنوع انجام داده است یا عمل غیرممنوع؟آن را حمل کن بر عمل بلامانع و غیرممنوع و بگو انشاء الله که مرتکب حرام نشده است و او را تبرئه کن.

-امّا او را تبرئه کن اثبات نمی کند که او عمل مؤثری انجام داده است چرا که نفی احد الضّدّین اثبات کنندۀ ضدّ دیگر نیست.چرا؟

-بخاطر اینکه اگر شما با نفی احد الضّدّین اثبات کنید ضدّ اخر را می شود اصل مثبت،اصل مثبت هم که حجّت نیست چه با اصاله الصّحه باشد چه با اصل برائت و چه با استصحاب.

پس:هدف این احادیث حداکثر رفع تهمت است و نه صحّت عمل و ترتیب اثر.

متن

و ممّا یؤیّد ما ذکرنا،جمع الإمام علیه السلام فی روایه محمد بن الفضل،بین تکذیب خمسین قسامه-أعنی البیّنه العادله-و تصدیق الأخ المؤمن،فإنّه ممّا لا یمکن إلاّ بحمل تصدیق المؤمن علی الحکم بمطابقه الواقع،المستلزم لتکذیب القسامه-بمعنی المخالفه للواقع-مع الحکم بصدقهم فی اعتقادهم؛لأنّهم أولی بحسن الظنّ بهم من المؤمن الواحد.

فالمراد من تکذیب السّمع و البصر تکذیبهما فیما یفهمان من ظواهر بعض الأفعال من القبح،کما إذا تری شخصا ظاهر الصحّه یشرب الخمر فی مجلس یظنّ أنّه مجلس الشرب.

و کیف کان،فعدم وفاء الأخبار بما نحن بصدده أوضح من أن یحتاج إلی البیان،حتّی المرسل