متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 327

-اگر اصاله الصّحه حجّت نباشد،اختلال در نظام پیش می آید،اختلال در نظام هم باطل است.

-پس:اصاله الصّحه حجّت است،چونکه نظم مقرّر شده مستلزم اصاله الصّحه است.

*جناب شیخ نظر حضرتعالی در رابطۀ با دو دلیل اجماع و عقل در اثبات اصاله الصّحه چیست؟

-ما نیز این دو دلیل را در این رابطه می پذیریم،البته ممکن است از آن حدیثی که راجع به حجیّت ید بود مبنی بر اینکه ید اماره ملکیّت است،حجیّت اصاله الصّحه را استفاده نمود،به این بیان که:

-امام علی(علیه السلام)در آنجا فرمود(لو لا هذا،لما قام المسلمین سوق)،اگر ید امارۀ ملکیّت نباشد نظم بازار و معاملات مختل خواهد شد.

-از اینجا استفاده کرده می گوئیم:پس اصاله الصّحه هم باید حجّت باشد یعنی که حمل فعل غیر بر صحت معتبر است.

-چگونه می شود از آن حدیث بر ما نحن فیه استدلال نمود؟

-یا به مفهوم موافقه و یا بالمنطوق و به تعبیر دیگر یا با مفهوم آن علّت که در ذیل حدیث مذکور است و یا از طریق مفهوم موافقۀ آن.

*و امّا مفهوم موافقه یا طریق اولویت:

-وقتی که عدم حجیّت ید موجب اختلال نظم باشد،عدم حجّیت اصاله الصّحه به طریق اولی موجب اختلال نظم است.چرا؟

-زیرا حیطۀ دایرۀ اصاله الصّحه اوسع از دایرۀ ید است چرا که ید فقط امارۀ ملکیّت است مبنی بر اینکه اثبات شود که این یدی که مستولی بر این مال است،ید حقّه است،و حال آنکه اصاله الصّحه در همۀ ابواب از عبادات تا معاملات جاری است.

-بنابراین:وقتی که ید از باب جلوگیری از اختلال حجّت شود،اصاله الصّحه به طریق اولی حجّت خواهد بود.

*و امّا استفاده از منطوق ذیل حدیث بدینصورت است که:

-حضرت می فرماید(لو لا هذا لما قام للمسلمین سوق،انسان از این مطلب یک امر کلّی بدست می آورد،یعنی مراد حضرت اینستکه:هر چیزی که اگر آن چیز نباشد ما قام للمسلمین