متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 336

حجّت نیز هست و با وجود حجّیت اعتقاد،حمل بر صحت واقعی دور از نظر است.

-البته،گاهی هم فرد مسلمان از روی تقلید از والدین،دوستان و غیره لکن بدون مجوز شرعی،به صحت یا فساد امری و یا به حلیّت و حرمت آن معتقد می شوند که چنین اعتقادی فاقد ارزش است.

*مراد از(و المسأله محلّ اشکال...الخ)چیست؟

-در حقیقت پاسخ به یک سؤال است و آن سوال اینستکه بالاخره بفرمائید که صحّت را در اینجا باید صحّت واقعیّه گرفت و یا صحّت اعتقادیّه؟

-و لذا شیخ می فرماید که این مسأله محلّ اشکال است و دو احتمال در آن مطرح است چرا که:

1-از یک طرف مشهور فقهاء شیعه بقول مطلق گفته اند باید که فعل مسلم را حمل بر صحّت واقعی کرد و آن را مقیّد نکرده اند به صورتی که دو طرف متحد العقیده بوده و توافق در عقیده دارند.چرا؟

-زیرا حضرات عنوان می کنند که اگر شک کردید که عمل الغیر صحیح است یا نه؟

آن را حمل بر صحت کرده و ترتیب اثر بدهید،این حرف مطلق است چراکه نگفته اند که آن را حمل بر صحت کنید و در صورتی که متّفق العقیده هستید اثر بر آن مترتّب کنید و الاّ فلا.

پس معلوم می شود که مراد حضرات از صحّت،صحّت واقعی بوده است و الاّ اگر مرادشان صحّت اعتقادی بود قائل به تفصیل بین دو صورت می شدند و لکن نشده اند.

2-از طرف دیگر ادلّه ای که در اثبات اصاله الصّحه به آنها تمسّک شده است یعنی کتاب، سنت،اجماع و حکم عقل با اطلاق مزبور مساعدت و همراهی نمی کنند.

*امّا در رابطۀ با کتاب و سنّت قبلا بحث شد و گفته شد که مثبت اصل اصاله الصّحه نیستند.

-جناب شیخ فرمود عمدۀ مدرک و مستند این اصل اجماع است و حکم عقل که این دو دلیل هم با اطلاق مزبور مساعدت نکرده و رسانندۀ این اطلاق نیستند.

*چرا اجماع قولی رسانندۀ اطلاق مزبور نیست؟

-بخاطر اینکه در مسأله دو نظر وجود دارد،برخی قول به صحت اعتقادی را اختیار کرده و برخی قول به صحت واقعی را و لذا نمی توان ادّعای اجماع کرد بر اینکه همه فتوی داده اند به