متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 337

صحّت واقعیّه.

*چرا اجماع عملی و یا سیره رسانندۀ اطلاق مزبور نیست؟

-بخاطر اینکه قول نیست و عمل است،و عمل هم مجمل است و در آن به قدر متیقّن اکتفاء می شود.

-قدر متیقّن هم صورت علم به تطابق عقیدۀ عامل و حامل است که بزودی در تفصیل صور مورد بحث قرار خواهد گرفت.

-حتّی اگر صورت علم به تخالف عقیدتین را هم شامل بشود باز مشکوک است و لذا دلیلیّت بر این مطلب ندارد.

*چرا حکم عقل رسانندۀ اطلاق مزبور نیست؟

-بخاطر اینکه قاعدۀ اولیّۀ عقلیّه،عمل به قطع و یقین است منتهی به دلیل جلوگیری از اختلال در نظام زندگی ناچار به قبول اصاله الصحه و اجرای آن شدیم بدین معنا که فعل مسلم را باید حمل بر صحت کرد و به ترتیب آثار بسنده نمود.

-و امّا قدر متیقّن هم اینستکه:با حمل بر صحّت واقعی در موارد علم به توافق اعتقادین و حداکثر در موارد علم به جهل و جهل به حال مشکل اختلال نظام را نخواهیم داشت.

پس:دلیلی نداریم که حتی در فرض علم به تخالف عقیدتین نیز فعل غیر را حمل بر صحّت کنیم.

-بنابراین:کار مشکل است و به درستی روشن نیست که چه باید کرد آیا صحّت را صحت واقعی بگیریم یا صحت اعتقادی و یا اینکه قائل به تفصیل شویم؟

نکته:تا به اینجا به یک صورت از صور هشتگانۀ مسأله مورد بحث اشاره شد و آن صورتی بود که عقیدۀ عامل اعمّ مطلق و عقیدۀ حامل اخصّ مطلق است.

متن

(صور المسأله)

و تفصیل المسأله:أنّ الشاکّ فی الفعل الصادر من غیره إمّا أن یکون عالما بعلم الفاعل بصحیح الفعل و فاسده،و إمّا أن یکون عالما بجهله،و إمّا أن یکون جاهلا بحاله.