متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 391

صحّت معامله را ثابت نماید.

*امّا مرتهن مدّعی تقدّم رجوع بر بیع است تا بدین وسیله فساد بیع را نتیجه بگیرد.حال بفرمائید که چه باید کرد؟

1-محقّق کرکی قائل به اجرای اصاله الصّحه در نفس بیع یعنی ایجاب و قبول است.

به عبارت دیگر:شک داریم که آیا فلان عقد صحیح واقع شده است یا فاسد؟می گوئیم:

انشاء الله که صحیح واقع شده است.

*نظر شیخ در این رابطه چیست؟

اینستکه:شک ما در اینجا در صحّت ایجاب و قبول نیست به فرض هم که باشد،اصاله الصّحه در آن جاری می شود لکن نتیجۀ اجرای این اصل در اینجا اینستکه:

-اگر بیع در خارج و واقع همراه با رضایت کسی باشد که دارای حق در مبیع است مثل مرتهن در رهن و مالک در بیع فضولی،بله موثّر بوده و نقل و انتقال می آورد و لکن بحث در اینستکه ما نمی دانیم که رضایت ذی حق بوده است یا نه؟

-آیا معاملۀ او پس از رجوع صورت گرفته است تا که رضایت مرتهن در کار نباشد یا قبل از رجوع صورت گرفته تا با رضایت او باشد؟

-خلاصه اینکه رضایت و عدم رضایت ذی الحق،نتیجۀ صحّت و فساد عقد البیع نیست و لذا اجرای اصل اصاله الصّحه در اینجا دردی را درمان نکرده و موجب صحت بیع راهن نمی شود.

*پس مراد از(فلا یمکن ان یقال،کما قیل:...الخ)چیست؟

-پاسخ به مطالبی است که به صاحب جواهر نسبت داده شده است مبنی بر اینکه ایشان در این مسأله از اصاله الصّحه در اذن استفاده کرده است.

*مراد ایشان از صحه الاذن چیست؟

عبارتست از:وقوع بیع پس از اذن.چرا؟

زیرا به نظر ایشان اگر وقوع بیع پس از اذن نباشد لازم می آید که اذن لغو باشد و لذا معنای اصاله الصحه در اذن اینستکه:

-اذنی از یک مرتهن مسلمان کامل صادر شده است لکن ما شک داریم که آیا این اذن صحیحا واقع شده است یا فاسدا؟