متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 417

الولیّ.و براءه ذمّه المیّت من آثار صحّه فعل الغیر من حیث هو فعله،لا من حیث اعتباره فعلا للولیّ،فلا بدّ أن یکتفی فیه بإحراز إتیان صوره الفعل بقصد إبراء ذمّه المیّت،و یحمل علی الصحیح من حیث الاحتمالات الاخر.

و لا بدّ من التأمّل فی هذا المقام أیضا بعد التتبّع التامّ فی کلمات الأعلام.

ترجمه

توجیه فرق مذکور

-ممکن است گفته شود؛در جائی این فعل صادر از مسلم بر وجه نیابت از غیر است که اوّلا و بالذات مکلّف به عمل است مثل شخص ناتوان از انجام اعمال حجّ،فعل نائب دارای دو عنوان است:

1-یکی از آن دو از این حیث و وجه است که فعل مزبور،فعلی از افعال خود نائب است،و لذا رعایت کردن اجزاء و شرائط معتبرۀ در فاعل مباشر بر او واجب است و به این اعتبار تمام آثار فعل صحیح از او بر این فعل(نیز)مترتّب می شود،مثل استحقاق گرفتن مزد و جواز به اجازه گرفتن دوباره او،البته بنابر اینکه فراغت ذمّۀ اجیر در صحّت اجارۀ دوبارۀ او شرط است.

2-عنوان دوّم،از این حیث است که آن فعل،فعلی است برای منوب عنه،به جهت اینکه منوب عنه به منزلۀء فاعل بالتّسبیب(در امر به حج)و یا فاعل بالاله است(در امر به توضّی).

-این عمل پس از انجامش به قصد نیابت و بدلیّت قائم به موب عنه است(کانّ او فعل را انجام داده)،و روی این وجه و اعتبار حال منوب عنه در قصر و اتمام نماز و تمتّع و قران در حجّ و ترتیب در فوائت رعایت می شود.

-صحّت این عمل از حیث و وجه اوّل اثبات نمی کند صحّت آن را از این وجه و حیثیت ثانیه، بلکه ناگزیر از احراز صدور رفع صحیح از او هستیم بر وجه تسبیب.

-به عبارت دیگر:اگر فعل غیر(مثل نماز میّت)تکلیف را از او(که عامل است)ساقط می کند از آنجهت که فعل همان غیر است،اصاله الصّحه در سقوط آن از بقیّۀ افراد کفایت می کند، چنانکه در نماز بر میّت اینچنین است.